Zwartbles schaap bij paarden: Waarom fokkers vaak andere dieren houden

Stel je voor: je bent op je paardenbedrijf. Je hebt je dressuurpaard net klaargemaakt, de stal is schoon, en je kijkt tevreden uit over je weiland.

Maar wat zie je daar liggen? Tussen je paarden graast een kudde Zwartbles schapen. Het is een steeds vaker terugkerend beeld op Nederlandse paardenbedrijven.

Waarom zouden paardenfokkers en ruiters opeens met schapen beginnen? Het is geen impulsaankoop of een vluchtige hobby.

Er schuilt een slimme, praktische en vaak economische gedachte achter. Het is een combinatie die op het eerste gezicht misschien ongewoon lijkt, maar voor wie de kneepjes van het vak kent, pure logica is. Dit gaat over slim boeren, de bodem verbeteren en je bedrijfsvoering sluitend maken.

De Zwartbles: meer dan alleen een schaap

Voordat we ingaan op de 'waarom', eerst even de 'wie'. De Zwartbles is een typisch Nederlands schaap.

Je herkent 'm meteen: een wit lichaam, een zwart hoofd en vier zwarte sokken. En die kenmerkende witte staartpunt. Ze zijn robuust en staan bekend om hun goede moedereigenschappen en het feit dat ze makkelijk lammeren.

Ze zijn niet zo kieskeurig qua eten en kunnen goed tegen een stootje.

Voor een paardenfokker is dat een prettig idee: je hebt niet constant dierenarts nodig of een superdelicate voeding. Ze passen redelijk goed in een bestaand weiland en zijn over het algemeen vrij rustig van aard, mits je ze met regelmaat benadert.

Waarom paardenfokkers voor schapen kiezen

Het begint allemaal met de grond. Paarden zijn drukkers. Zware dieren met hoeven die de bodem flink kunnen omwoelen, zeker als het een beetje drassig is.

Ze houden het gras kort, maar creëren ook plekken waar gras minder goed groeit. Schapen zijn hier de oplossing. Ze zijn lichter en eten gras veel korter en fijner dan paarden. Ze eten niet alleen het bovenste blad, maar knabbelen ook de zode tot op de grond weg.

Hierdoor ontstaat er ruimte voor nieuwe grassprieten en worden 'matten' in het weiland voorkomen. Een ander groot voordeel is de mest.

Paardenmest is groot en relatief vochtig. Schapenmest is in compacte korrels en droger.

Het bevat andere mineralen en breekt sneller af. Dit zorgt voor een betere bodemstructuur en een egalere voedingsbodem voor het gras. Je zult merken dat de kwaliteit van je weiland omhooggaat als je schapen toevoegt.

Minder kale plekken, minder onkruid en een betere grasgroei. Dat betekent dat je paarden meer en beter voer hebben, wat weer scheelt in de kosten voor hooi of krachtvoer.

En dan is er nog de praktische kant van de zaak. Veel paardenbedrijven hebben ruimte over in de stallen of op het erf. Schapen kunnen vaak makkelijk een hoekje van de paardenstal of een losloopstal delen.

Ze hebben minder ruimte nodig dan een paard. Bovendien zorgen ze voor extra beweging op het erf.

Ze houden de boel 'schoon' door restjes groen dat tussen de tegels groeit direct op te eten. Het is een soort natuurlijke tuinman die je niet apart hoeft in te huren.

Het financiële plaatje: kosten en baten

Oké, het is leuk en aardig, die schapen, maar het moet wel lonen.

De investering is relatief klein. Een Zwartbles ooilam kost ongeveer tussen de €120 en €175. Een volwassen ooi met lam is vaak tussen de €175 en €250 waard.

Als je een kleine kudde van drie of vier dieren aanschaft, ben je dus nog geen €1000 kwijt. Zeker als je bedenkt wat een grasmaaier of een extra ronde met de frees kost, is dat een schijntje.

De opbrengsten zijn divers. Allereerst is er de verkoop van lammeren.

Een mooi Zwartbles lam levert, afhankelijk van het ras en het bloed, zo tussen de €100 en €150 op. Als je een kudde hebt die jaarlijks lammeren produceert, verdien je de aanschafkosten er zo uit. Daarnaast kun je de schapen inzetten voor natuurlijk begrazen van gebieden die moeilijk bereikbaar zijn met een maaier. Sommige fokkers verhuren hun schapen zelfs aan collega's om weilanden te onderhouden.

Een andere, vaak onzichtbare besparing is de dierenarts. Zwartblessen zijn over het algemeen sterke dieren.

Met de juiste entingen en periodieke ontworming (een kuur kost circa €15 per dier per jaar) blijven ze gezond. Zolang je ze goed voedt met ruwvoer (hooi of kuil) en een beetje schapenkorrel (zo'n €15 per 20 kg zak), heb je weinig extra kosten. In vergelijking met de kosten voor een paard (hoeven, entingen, tandarts, supplementen) zijn de onderhoudskosten van schapen minimaal.

Praktische tips voor de overstap

Denk je nu: "Dit wil ik ook"? Begin dan klein. Koop niet meteen tien schapen, maar start met twee of drie.

Kijk of het bevalt en of het bevalt voor je paarden. Sommige paarden zijn namelijk schapen- of lammetjesgek, andere kunnen er niet tegen en worden er onrustig van. Dit geldt ook als je overweegt een karaktervol Fries paard te kopen.

Laat ze eerst wennen aan elkaar door een raster. Zorg dat je paarden de schapen kunnen zien, maar niet direct kunnen storen. Zorg voor de juiste afrastering. Schapen zijn slimmer dan je denkt en weten een gat in het hek zo te vinden.

Een standaard paardenraster werkt vaak niet goed genoeg. Gebruik schapengaas of zet een extra draadje laag bij de grond.

De stroomdraden mogen best een beetje prikken; schapen leren snel. Voeding is cruciaal. Schapen hebben andere behoeftes dan paarden.

Ze mogen absoluut geen paardenvoer met te veel eiwit of granen. Net als bij erfelijke ziektes in de fokkerij kan dit leiden tot dodelijke aandoeningen.

Bied ze dus apart schapenkorrel aan of zorg dat het paardenvoer onbereikbaar is.

Ze leven vooral van het gras en hebben in de winter ruwvoer nodig. Een baal schapenhooi (vaak iets minder eiwitrijk) is ideaal. Vergeet het liksteen niet: een schapenliksteen met selenium en koper kost ongeveer €10 en gaat lang mee.

Denk ook aan de verzorging. Schapen hebben regelmatig een knipbeurt nodig.

In mei/juni moet de vacht eraf. Een schaapscheerder inhuren kost ongeveer €5 tot €8 per schaap.

Je kunt het ook zelf leren, maar dat is een vak apart. De wol kun je vaak kwijt aan hobbyisten of op marktplaats voor een paar euro per kilo.

Tot slot: check altijd de regelgeving. Net als bij het stamboekreglement voor Friese paarden vallen schapen onder strikte regels (gezondheidsverklaringen, registratie in I&R). Dit kost eenmalig wat tijd, maar dan weet je dat het goed zit.