Zandkoliek voorkomen door slim weidemanagement en strookbegrazing

Zandkoliek is een nachtmerrie voor elke paardeneigenaar. Je paard ligt te rollen, zweet en heeft duidelijk pijn.

Het ontstaat vaak door zand in de darmen, iets wat je met slim weidemanagement enorm kunt beperken.

Vooral bij zandgronden of droge zomers is het risico groot. Met strookbegrazing en een goede bodem in de wei, voorkom je dat je paard te veel zand binnenkrijgt. Het is simpeler dan je denkt en het scheelt je een hoop zorgen en dierenartskosten.

Wat is zandkoliek en waarom is het zo gevaarlijk?

Zandkoliek ontstaat als je paard zand binnenkrijgt via de wei. Dit zand stapelt op in de dikke darm en kan voor een pijnlijke verstopping zorgen.

Je paard kan niet meer normaal eten of drinken en gaat vaak plat liggen om de pijn te verlichten. Het is een vorm van koliek die soms zelfs een operatie nodig maakt. Vooral bij paarden die veel op kale, zandige plekken grazen, is het risico groot.

Denk aan weilanden die droog zijn of waar de grasmat dun is.

Paarden eten dan niet alleen gras, maar ook de bovenste laag zand. Dit zand blijft in de darmen achter en zorgt voor irritatie. Zandkoliek kan levensbedreigend zijn, dus voorkomen is beter dan genezen.

Hoe strookbegrazing het verschil maakt

Strookbegrazing is een methode waarbij je de wei opdeelt in smalle stroken. Je paard mag telkens maar een klein stukje wei op en schuift elke dag of om de dag op.

Zo eet het gras tot bijna op de grond, maar het zand blijft liggen. Het paard moet lopen om bij nieuw gras te komen, wat ook nog eens goed voor de spijsvertering is. De werking is simpel: door de smalle stroken eet je paard minder snel de wortels op en blijft de grasmat gezond.

Omdat het gras kort is, is er minder zand aanwezig in de bovenste laag.

Je kunt strookbegrazing makkelijk zelf opzetten met wat afrasteringsmateriaal. Een simpele elektrische draad of schapenraster werkt prima. De kosten hiervoor liggen rond de €50 tot €100 per strook, afhankelijk van de grootte van je wei.

Materialen en kosten voor strookbegrazing

Je hebt niet veel nodig om te starten. Een setje elektrische afrastering met palen en een draad is al te koop vanaf €75.

Voor een groter weiland kun je kiezen voor een mobiele afrastering, zoals de Gallagher PowerFence, die ongeveer €200 kost.

Vergeet niet een goede stroomvoorziening, zoals een accu of zonnepaneel, wat nog eens €50 tot €100 extra kan kosten. Het voordeel van strookbegrazing is dat je de wei efficiënter gebruikt. Je gras blijft langer gezond en je paard krijgt minder zand binnen. Je kunt de stroken aanpassen aan de grootte van je wei.

Voor een wei van 1 hectare kun je bijvoorbeeld 5 stroken van 20 meter breed maken. Zo heeft je paard elke dag vers gras en blijft het zand in de grond.

Praktisch weidemanagement om zandkoliek te voorkomen

Naast strookbegrazing zijn er andere slimme manieren om zandkoliek te voorkomen. Zorg allereerst voor een goede grasmat.

Dicht gras laat minder zand los. Bemest je wei op tijd en zaai bij met extra graszaad als de bodem kaal wordt.

Kies voor sterke grassoorten zoals Engels raaigras of timothee, die goed tegen begrazing kunnen. Let ook op de beste grassoorten voor een paardenweide om kale plekken te voorkomen. Deze ontstaan vaak door overbeweiding of droogte.

Zet je paard bij droogte liever op een paddock met stro of zandvrij materiaal. Geef je paard voldoende ruwvoer, zoals hooi of stro, zodat het niet gaat grazen op kale plekken. Een emmer met hooi naast de wei kan al helpen. Verder is het slim om je paard regelmatig te ontwormen.

Wormen kunnen de darmwand aantasten en zand makkelijker laten vastzitten. Overleg met je dierenarts over een passend ontwormingsplan.

En zorg voor voldoende vers drinkwater, want een goed gehydrateerd paard heeft minder last van verstoppingen. Naast weidemanagement speelt voeding een grote rol.

Voeding en supplementen tegen zandkoliek

Geef je paard dagelijks psyllium, ook wel vlozaad genoemd. Dit vezelrijke zaad helpt zand uit de darmen te spoelen. Een standaard dosis is 250 gram per dag voor een paard van 500 kg.

Je kunt psyllium kopen in zakken van 5 kg voor ongeveer €25.

Merken als Pavo of Cavalor bieden speciale zandkoliek-supplementen aan, vanaf €15 per zak. Gebruik ook een ruwvoer dat rijk is aan vezels. Hooi van goede kwaliteit is essentieel.

Voer liever geen gras van kale plekken, maar kies voor hooi van je eigen wei of een betrouwbare leverancier. Als je paard gevoelig is voor zand, kun je overwegen om een speciaal rantsoen te geven met extra vezels, zoals een mash van €10 per zak.

Alternatieve modellen en prijzen voor weidemanagement

Naast strookbegrazing zijn er andere modellen, zoals de strip-grazing methode. Hierbij zet je een mobiel hek neer dat je elke dag verplaatst.

Dit werkt hetzelfde als strookbegrazing, maar is makkelijker aan te passen. Een mobiel hek van Gallagher kost ongeveer €150 voor 50 meter. Een andere optie is de “track system” of wei-spoor.

Hierbij maak je een smal pad rondom de wei dat je paard dagelijks bewandelt.

Het gras in het spoor blijft kort en zandvrij. De kosten voor materialen liggen rond de €100 tot €200, afhankelijk van de grootte. Dit systeem is ideaal voor paarden die snel te dik worden, omdat ze meer bewegen.

Voor wie geen wei heeft, is een paddock met zandvrije bodem een goed alternatief. Gebruik materiaal als stro, schors of rubbermatten.

Een paddock van 10x10 meter kost ongeveer €500 tot €1000 om aan te leggen, inclusief afrastering en bodem.

Dit is een investering, maar het voorkomt zandkoliek en bespaart dierenartskosten op lange termijn.

Praktische tips voor elke paardeneigenaar

• Controleer je wei regelmatig op kale plekken en zandige grond. Verwijder zandige plekken of zaai bij.
• Geef je paard elke dag psyllium, vooral in de zomer als de wei droog is.
• Zet je paard nooit op kale grond. Gebruik een paddock met stro of hooi als de wei niet geschikt is.
• Meet de zandopname: vul een sok met zand en leg deze in de wei. Als je paard eromheen graast, is de zandopname hoog.
• Overleg met je dierenarts over een passend voer- en ontwormingsplan.

Met deze tips en een slim weidemanagement kun je zandkoliek grotendeels voorkomen. Het kost wat tijd en moeite, maar je paard blijft gezond en gelukkig. En dat is wat telt.