Wanneer moet je paarden opstallen tijdens extreme hitte in de zomer

Hittegolven in de zomer kunnen paarden flink in de stress brengen. Een paard kan namelijk niet zo goed zweten als wij mensen.

Als het kwik stijgt naar 30°C of meer, en de zon fel brandt, is het zaak om slim te handelen. Je wilt natuurlijk voorkomen dat je maatje oververhit raakt of uitdroogt. In deze gids leg ik je precies uit wanneer je moet kiezen voor de stal en hoe je dat het beste aanpakt.

Wanneer is het echt te heet voor de wei?

Paarden zijn gebouwd voor beweging, maar extreme hitte verandert de spelregels. Over het algemeen spreken we van een hittegolf als de temperatuur boven de 30°C uitkomt en de zon fel schijnt zonder verkoelende wind.

Als je paard in de wei staat en je ziet dat hij continu met zijn staart staat te zwaaien, hijgend met open mond staat en weinig eet, dan is het tijd om in te grijpen. Een belangrijke vuistregel is de combinatie van temperatuur en luchtvochtigheid.

Als de temperatuur boven de 28°C komt en de luchtvochtigheid hoger is dan 70%, kan een paard zijn warmte niet goed kwijt. Dit fenomeen noemen we de "hitte-index". Zelfs een schaduwplek in de wei is dan niet voldoende verkoeling. Een paard kan op zo’n dag makkelijk 10 tot 15 liter vocht verliezen door te hijgen alleen.

Kijk ook naar de bodem in de wei. Als het gras kurkdroog is of als de grond stoffig en hard is, wordt de straling warmte extra groot.

Een paard dat op een harde, hete ondergrond staat, koelt minder goed af via de hoeven. In deze situaties is opstallen tijdens de heetste uren (tussen 12:00 en 16:00 uur) vaak de veiligste keuze.

De ideale stal: verkoeling en ventilatie

Als je besluit om je paard op te stallen, moet de stal wel comfortabel zijn. Een donkere, broeierige zolderbox werkt averechts.

Je hebt goede ventilatie nodig. Zorg dat er een luchtstroom is, bijvoorbeeld door de deur open te laten of een windlicht te plaatsen, maar zorg dat er geen tocht direct op het paard staat.

Een simpele boxventilator van merken als Master of Maxxair (prijs rond €60 - €100) kan al een groot verschil maken. Veel ruiters kiezen voor een natte deken of verneveling. Een natte deken (nat gemaakt met koud water) kan verkoelen, maar je moet oppassen dat het paard niet onder een natte deken in een tochtige stal gaat staan.

Een beter alternatief voor de stal is een vernevelingssysteem. Systemen van Mist Cooling verlagen de staltemperatuur soms met wel 5 tot 10 graden.

De investering ligt tussen de €150 en €400, afhankelijk van de grootte van de box. Let op de bodem in de stal. Een schone, droge bodem is essentieel, net als een goede mestopslag bij 5 paarden of meer. Strooisel van bijvoorbeeld Bedmax of Pellets houdt de box fris en droog.

Een vieze, natte stal met ammoniak zorgt voor extra ademhalingsproblemen bij hitte.

Zorg dus voor voldoende muck-out, liefst twee keer per dag.

Voeding en water: de levenslijn

Bij extreme hitte verandert de eetlust van een paard. Ze eten minder hooi, omdat kauwen warmte produceert.

Toch heeft het paard wel energie nodig, maar dan moet je overschakelen op lichtere voeding. Geef liever kleinere porties krachtvoer verspreid over de dag dan één grote maaltijd. Een merk als Pavo heeft speciale zomerbrokken die minder zetmeelrijk zijn en meer vitaminen bevatten om de weerstand te ondersteunen. Water is het allerbelangrijkste.

Een paard drinkt tijdens extreme hitte wel 40 tot 60 liter per dag. Zorg dat er altijd vers, koel water beschikbaar is.

Een automatische drinkbak is handig, maar controleer deze dagelijks op werking. Een emmer water moet je het liefst uit de schaduw halen, want water dat in de zon staat wordt snel lauw en minder aantrekkelijk.

Elerolyten zijn cruciaal. Als een paard veel zweet, verliest het zouten. Je kunt dit aanvullen via een elektrolytenmix, zoals die van EquiMiner (ongeveer €25 voor 2 kg).

Meng dit door het voer of los het op in water. Let op: geef nooit pure zoutklonten zonder dat het paard onbeperkt water heeft, want dat kan leiden tot uitdroging.

Praktische tips voor opstallen en weidemanagement

Het gaat erom dat je de hitte slim managet. Hieronder vind je een checklist voor de zomermaanden:

1. Timing van de beweging: Rijd of werk alleen in de vroege ochtend (vóór 09:00 uur) of laat in de avond (na 20:00 uur). Midden op de dag is de stal de beste plek.
2. Wassen: Een koudespuit of wassen met lauw water helpt afkoelen. Droog het paard daarna goed af, zodat het niet onder een natte deken gaat zweten.
3. Schaduw: In de wei is een schaduwplek essentieel. Een schaduwdoek (prijs circa €50 - €150) is een goede investering. Zorg dat het doek strak hangt en niet klappert.
4. Staltijd: Plan de staluren. Laat het paard in de wei als het buiten koeler is dan binnen. Gebruik de stal vooral als bescherming tegen de zon en hittepieken.

Let op tekenen van uitdroging. Trek voorzichtig aan de huid van de nek: als de huid langzaam terugveert, is het paard uitgedroogd.

De slijmvliezen moeten roze en vochtig zijn. Is de neus droog of plakkerig? Dan moet je direct ingrijpen en elektrolyten en water geven.

Conclusie: luisteren naar je paard

Er bestaat geen vaste datum of tijd waarop je paard verplicht de stal in moet. Het hangt af van de weersomstandigheden, de bodem, de vacht en de gezondheid van je paard.

Een jong, gezond paard met een korte vacht kan misschien beter omgaan met hitte dan een oudere merrie met een lange vacht. Gebruik je gezond verstand en observeer. Als het buiten 35°C is en de zon brandt, is de stal vaak de veiligste keuze, mits deze goed geventileerd is en koel gehouden wordt dankzij een geïsoleerd dak op de paardenstal.

Combineer dit met voldoende water, licht verteerbaar voer en een schaduwrijke plek op de wei voor de nodige verkoeling. Zo blijft je paard fit en gezond, zelfs tijdens de warmste dagen van het jaar.

Onthoud: paarden zijn geen mensen. Ze kunnen niet zeggen dat het te warm is, maar hun gedrag vertelt het je. Kijk, voel en handel. Met deze aanpak geniet je samen optimaal van de zomer, zonder zorgen over oververhitting.