Waarom je paard hoest op stal: ammoniaklucht en stofallergie aanpakken

Een hoestend paard op stal is iets waar je meteen van schrikt. Het klinkt ongemakkelijk, en het voelt alsof er iets mis is met de lucht die hij inademt.

Meestal is dat ook zo. Ammoniak en stof zijn de grote boosdoeners in veel stallen, en ze kunnen flink wat schade aanrichten aan de luchtwegen.

Gelukkig kun je er wat aan doen, zonder meteen je hele stal te verbouwen. In deze handleiding lees je stap voor stap hoe je de lucht in je stal verbetert, zodat je paard weer vrij kan ademen.

Wat je nodig hebt voor een schonere stal

Voordat je begint, zorg je dat je de juiste spullen bij de hand hebt. Je hoeft niet alles in één keer aan te schaffen; begin met de basics en bouw langzaam op.

• Een goede mestvork (bijvoorbeeld van het merk Stallion, prijs rond €25-€35)
• Strooisel van hoge kwaliteit, zoals Robin Wood of Equi-Straw (prijs: €15-€20 per baal)
• Een ventilatierooster of -ventilator (prijs: €50-€150, afhankelijk van de grootte van de stal)
• Een vochtindicator of hygrometer (prijs: €10-€20)
• Een emmer met water en een spons voor het schoonmaken van de voerbakken
• Eventueel een luchtreiniger met HEPA-filter (prijs: €100-€300)

Denk aan materialen die helpen bij het ventileren, het voorkomen van ammoniak en het beperken van stof. Zorg ook dat je een plan hebt voor de dagelijkse routine. Een schone stal begint bij consistentie, niet bij een grote schoonmaak eens per maand.

Stap 1: Zorg voor voldoende ventilatie

Ventilatie is de basis van een gezonde stal. Zonder frisse lucht blijft ammoniak hangen en stijgt het stof op bij elke beweging.

1. Open de staldeur zodra het weer het toelaat, zeker als het niet te koud is. Doe dit minimaal 2 uur per dag, bij voorkeur ’s ochtends vroeg of ’s avonds laat.
2. Installeer ventilatieroosters boven de staldeuren of ramen. Zorg dat ze minimaal 10 cm hoog zijn en dat ze niet rechtstreeks op de paarden gericht staan.
3. Gebruik een ventilator als de natuurlijke ventilatie niet voldoende is. Richt hem nooit direct op het paard, maar laat hem de lucht circuleren.
4. Meet de luchtvochtigheid met een hygrometer. Het ideale percentage ligt tussen 50% en 70%. Boven de 75% wordt het te vochtig en ontstaat er meer ammoniak.

Begin met het controleren van je stal op open plekken waar lucht naar binnen kan. Veelgemaakte fout: Te weinig ventilatie omdat je bang bent dat je paard verkouden wordt. Een paard kan goed tegen frisse lucht, zolang het niet tocht. Zorg dat de luchtstroom niet direct op de paarden rust, want voldoende beweging en frisse lucht helpen ook bij het voorkomen van stalbenen. Tijdsindicatie: Dagelijks 10 minuten controleren en bijstellen. Eenmalige installatie van roosters duurt 1-2 uur.

Stap 2: Beperk ammoniak door goed mestbeheer

Ammoniak ontstaat als urine en mest samenkomen en niet goed worden afgebroken. Het is een giftige gas die de luchtwegen irriteert.

1. Verzamel mest en nat strooisel minimaal 2 keer per dag. Gebruik een mestvork met brede tanden om snel te werken.
2. Wissel het strooisel regelmatig volledig. Bij paarden die veel urineren, zoals sportpaarden, is een laag van 10-15 cm strooisel nodig. Vervang dit elke 7-10 dagen.
3. Gebruik een vochtabsorberend strooisel, zoals Robin Wood of zaagsel van hoge kwaliteit. Dit neemt meer vocht op en vermindert de ammoniakvorming.
4. Maak de voerbakken en waterbakken dagelijks schoon. Resten voer en water kunnen gaan schimmelen en bijdragen aan een vieze lucht.
5. Controleer de bodem van de stal. Als deze te nat is, voeg dan een laag kalk toe (ongeveer 1 kg per 10 m²) om het vocht te neutraliseren.

Goed mestbeheer is dus essentieel. Veelgemaakte fout: Te weinig strooisel gebruiken. Een te dunne laag houdt vocht niet vast en zorgt voor snellere ammoniakvorming, wat schadelijk is voor de hoeven. Gebruik daarom de beste hoevenvet om uitdroging te voorkomen. Tijdsindicatie: Dagelijks 15-20 minuten mesten.

Wekelijks 1 uur voor het volledig vervangen van het strooisel.

Stap 3: Verminder stof in de stal

Stof is een andere grote boosdoener, vooral bij paarden die gevoelig zijn voor stofallergie.

1. Maak het hooi of het voer vochtig voordat je het geeft. Sprenkel een klein beetje water over het hooi (ongeveer 0,5 liter per baal) om stof te verminderen.
2. Gebruik een stofvrij strooisel, zoals geperste strobalen of vlas. Deze geven minder stof af dan los stro.
3. Vermijd het vegen van de stal als de paarden erin staan. Vegen zorgt ervoor dat stof opwaait. Doe dit liever als de paarden buiten zijn.
4. Installeer een luchtreiniger met HEPA-filter in de stal. Deze filtert fijn stof uit de lucht. Kies een model dat past bij de grootte van je stal (bijvoorbeeld voor 20-30 m²).
5. Controleer het hooi op schimmel. Schimmelsporen kunnen ook stofachtige deeltjes bevatten. Bewaar hooi op een droge, geventileerde plek.

Stof ontstaat vaak door droog strooisel, hooi en mest. Gelukkig zijn er manieren om dit te beperken.

Veelgemaakte fout: Te droog strooisel gebruiken. Droog strooisel breekt sneller af en geeft meer stof. Bevochtig het lichtjes als dat nodig is. Tijdsindicatie: Dagelijks 5 minuten voor het bevochtigen van hooi. Wekelijks 30 minuten voor het controleren van het hooi en het schoonmaken van de luchtreiniger.

Stap 4: Monitor de gezondheid van je paard

Zelfs met de beste maatregelen kan je paard nog last hebben van luchtwegklachten.

1. Let op hoesten, niezen of een loopneus. Dit zijn tekenen van luchtwegirritatie. Bij aanhoudende klachten, raadpleeg een dierenarts.
2. Controleer de ademhaling. Een gezond paard ademt rustig en gelijkmatig. Bij snelle of zware ademhaling is er iets mis.
3. Let op eetlust en energie. Een paard met luchtwegproblemen kan minder gaan eten of trager worden.
4. Plan een jaarlijkse controle bij de dierenarts, vooral als je paard een sportpaard is of in de fokkerij wordt ingezet.

Blijf daarom zijn gedrag en gezondheid in de gaten houden. Veelgemaakte fout: Klachten negeren omdat ze ‘erbij horen’. Hoesten hoort er niet bij en is een teken dat er iets moet veranderen. Tijdsindicatie: Dagelijks 5 minuten observeren. Jaarlijks 1 uur voor de dierenartscontrole.

Verificatie-checklist

Gebruik deze checklist om te controleren of je stal voldoet aan de eisen voor een gezonde luchtkwaliteit. Vink elk punt af als het is gedaan.

• Ventilatie: Er zijn ventilatieroosters of -ventilatoren aanwezig en de luchtvochtigheid ligt tussen 50% en 70%.
• Mestbeheer: Mest wordt minimaal 2 keer per dag verwijderd en het strooisel wordt wekelijks volledig vervangen.
• Stofbeheer: Hooi wordt vochtig gemaakt, strooisel is stofvrij en de stal wordt alleen geveegd als de paarden buiten zijn.
• Gezondheid: Je paard hoest niet, ademt rustig en heeft normale eetlust en energie.
• Materialen: Alle benodigde spullen zijn aanwezig en in goede staat.

Als je alle punten kunt afvinken, ben je goed op weg. Blijf dagelijks werken aan een schone stal en pas je routine aan waar nodig. Je paard zal je dankbaar zijn!