Vloeibare elektrolyten toevoegen aan drinkwater: do's and don'ts

Wat zijn elektrolyten eigenlijk?

Stel je elektrolyten voor als de batterijladers voor je paard. Het zijn mineralen die in het lichaam een elektrische lading hebben dragen.

Zonder die lading kunnen zenuwsignalen niet van de hersenen naar de spieren, en kunnen spieren niet samentrekken. Denk aan de start van een sprint op het springparcours of het vasthouden van die moeilijke draf op de dressuurring. De belangrijkste elektrolyten voor je paard zijn natrium, kalium, chloride, calcium en magnesium.

Natrium en chloride werken samen om de vochtbalans in de gaten te houden.

Kalium is cruciaal voor de spierspanning. Calcium zorgt voor de daadwerkelijke samentrekking van de spiervezels en magnesium helpt spieren weer te ontspannen. Een tekort aan deze mineralen kan leiden tot spierkrampen, vermoeidheid, een bobbelige rug of zelfs koliekaanvallen.

Je paard verliest deze mineralen continu via urine en mest, maar het grootste verlies gaat via het zweet. Een paard dat flink aan het werk is geweest, kan tot wel 15 liter vocht per uur verliezen, en dat vocht is zout.

Zout dus, en andere mineralen. Als je paard alleen maar gewoon water krijgt na een zware training, verdun je het elektrolytgehalte in zijn lichaam nog verder.

Dat kan leiden tot een gevaarlijke situatie die hyponatriëmie heet. Daarom is aanvullen essentieel.

De werking: hoe werkt het toevoegen aan water?

Het idee is simpel: je lost de elektrolyten op in het drinkwater en je paard drinkt ze zo naar binnen. Op die manier krijgt het niet alleen de mineralen binnen, maar ook meteen het vocht dat het nodig heeft om weer gehydrateerd te raken.

Het is een manier om twee vliegen in één klap te slaan. Vooral bij paarden die na het werk niet meteen staan te springen om hun emmer leeg te drinken, kan een smaakje aan het water helpen. De suikers in veel elektrolyte-mengsels geven het water een zoete smaak.

Paarden zijn nou eenmaal zoogdieren en houden van zoet. Dat kan ervoor zorgen dat ze meer drinken dan ze normaal zouden doen.

Het zout in de mix stimuleert de dorst, net als bij mensen. Je paard drinkt dus niet alleen om de mineralen aan te vullen, maar ook omdat het lichaam aangeeft: "Hee, dit voelt goed, hier heb ik trek in!". Er zit alleen wel een addertje onder het gras.

De concentratie is key. Te weinig elektrolyten in het water heeft nauwelijks effect.

Paarden zijn namelijk kieskeurig drinkers; ze proeven direct of het water anders is.

Als het maar een héél klein beetje zout is, vinden ze het vaak vies en drinken ze minder. Te veel elektrolyten in één keer kan het water zo zout maken dat je paard het afslaat en uitdroogt. Het is een dunne lijn.

De juiste dosering: de gouden balans

Dit is het belangrijkste onderdeel. De dosering hangt volledig af van hoe hard je paard gewerkt heeft.

Je kunt niet zomaar een standaard scheut in de emmer doen en klaar is Kees. We werken met grammen per liter water. Voor een paard dat rustig in de wei staat of een lichte training heeft gehad, is 0,5 tot 1 gram per liter voldoende.

Dit is puur onderhoud. Je merkt hier weinig van, maar het houdt de basis op peil.

Een merk als Pavo heeft bijvoorbeeld Pavo Electrolyte, waarvan je ongeveer 10 gram per liter water doet voor een volledige aanvulling na zware inspanning.

Dat is ongeveer een kleine schep. Heeft je paard net een crosscountry gereden of een zware dressuurclinic gehad? Dan zit je al snel richting de 5 tot 10 gram per liter. Neem EquiPower Liquid Electrolytes.

Dit is een vloeibaar concentraat. Op de verpakking staat vaak een tabel. Lees die goed!

Als je 500ml van dit spul over je 10 liter waterbak gooit, heb je een krachtige mix. Prijsindicatie: Een fles van 1 liter vloeibare elektrolyten (van merken als EquiPower of HorseFitShop eigen merk) kost tussen de €25 en €35. Een zak poeder (1kg) van Pavo of Puur Paard zit rond de €20. De vloeibare variant is vaak makkelijker te doseren en lost beter op, maar de poeders zijn zuiniger in gebruik per dosis.

Do's: Hoe je het wél aanpakt

Oké, laten we de stappen op een rijtje zetten. Dit is hoe je het doet, zonder dat je paard zijn neus ophaalt. Denk ook aan de hoeveelheid water.

1. Test de smaak eerst. Geef je paard een bak met puur water. Drinkt 'ie goed? Vervang die bak door water met een héél klein beetje elektrolyten (1 gram per liter). Drinkt 'ie nog steeds? Goed zo. Dan kun je de dosis langzaam opbouwen.
2. Gebruik een aparte emmer. Geef dit water in een emmer die je alleen voor elektrolyten gebruikt. Zo went je paard eraan dat dit "speciale" water hoort bij inspanning. Gebruik een emmer van RVS of kunststof; metaal kan reageren met het zout.
3. Los het goed op. Roer het water goed om. Zorg dat er geen korrels op de bodem liggen. Vloeibare varianten zijn hier ideaal voor.
4. Geef het op het juiste moment. Direct na het werk is het beste moment. Je paard is dan warm, wil graag afkoelen en heeft dorst. Zet de emmer met elektrolyten neer en loop even mee de stal in om hem te poetsen. Geef hem daarna pas de emmer met puur water. Zo voorkomt je dat hij te veel water in één keer naar binnen giet (dronkemansdrinken).
5. Verhoog de inname langzaam. Bouw het langzaam op. Als je paard nog nooit zout water heeft gehad, begin dan met 0,5 gram per liter. Bouw het op tot de gewenste sterkte.

Als je paard normaal 15 liter drinkt op een dag, en je geeft hem 10 liter water met elektrolyten, dan krijgt hij dus de volledige dosis binnen.

Als hij er maar 5 van opdrinkt, krijgt hij de helft. Houd dat in de gaten.

Don'ts: De valkuilen waar je in kunt trappen

Er zijn een paar dingen die je absoluut niet moet doen. Dit zijn de fouten die ik vaak zie in de stal.

• Geef nooit elektrolyten in de wei. De waterbak in de wei hangt vaak laag en de paarden eten er gras bij. Ze zullen die smaak heel vervelend vinden en minder drinken. Bovendien waait de wind het zout soms in hun ogen of neusgaten.
• Stop met een te sterke concentratie. Te veel zout in één keer is slopend. Je paard kan er koliekaanvallen van krijgen of de waterbak compleet negeert. Smaak is doorslaggevend. Als het te zout is, is het niet te drinken.
• Vervang nooit de gewone waterbak. Je paard moet altijd de keuze hebben om puur water te drinken. Zet de elektrolytenbak er altijd naast. Zorg dat de bak met elektrolyten er aantrekkelijk uitziet (schoon water!) en de andere misschien iets minder (of gewoon normaal).
• Geef het niet vlak voor de wedstrijd. Tenzij je paard al uitgedroogd is. Een paard dat net 10 liter water met zout op heeft, moet nodig plassen. Dat is niet handig vlak voor de ring in. Geef het liever na de rit.
• Vergeet de gewone waterbak niet. Dit klinkt dubbelop, maar het is essentieel. Soms zet je de elektrolytenbak neer en vergeet je de gewone bak bij te vullen. Je paard moet altijd water kunnen vinden.

Alternatieven en wanneer kies je wat?

Vloeibare elektrolyten in het water zijn dus handig, maar niet altijd de beste keuze.

Vooral als je paard een kieskeurige drinker is. Als je merkt dat je paard de emmer met het speciale water links laat liggen, stop daar direct mee. Je wilt het drinken stimuleren, niet remmen. Dit is extra belangrijk bij paarden met een gevoelige spijsvertering, waarvoor goede supplementen tegen mestwater vaak een uitkomst bieden. Een andere optie is de elektrolytenpasta.

Denk aan producten als EquiPower Electrolyte Paste of de St. Hippolyt Electrolyte Pasta. Dit geeft je paard in één keer een zeer geconcentreerde dosis, vergelijkbaar met de dosering van vloeibare elektrolyten, zonder dat het veel hoeft te drinken.

Dit is ideaal vlak voor of direct na een zware wedstrijd. Je spuit het recht in de mond.

Prijzen liggen rond de €12 tot €18 per tube. Dan heb je nog de poeders die je over het voer geeft. Dit werkt vaak het best voor paarden die waterdrinken heel vervelend vinden.

Je mengt het door de biks of muesli. Merken als Pavo en Equi-Librium hebben hier goede opties in.

Als je paard weinig zout binnenkrijgt via ruwvoer (hooi van de hei is vaak zouter dan hooi van de klei), is een dagelijkse kleine dosering over het voer verstandig, eventueel gecombineerd met een vloeibaar supplement voor een glanzende vacht. Kies je voor vloeibaar in het water? Dan is dat vaak het beste bij paarden die net uit de wei komen, warm zijn en dorst hebben.

Kies je voor pasta of poeder? Dan is dat beter voor de extremere gevallen (wedstrijden) of de extremere drinkers die water met een smaakje weigeren.

Praktische tips voor de dagelijkse praktijk

Tot slot nog wat concrete tips voor als je morgen weer de stal in loopt.

Uiteindelijk draait het allemaal om observeren. Kijk naar je paard. Hoe ziet hij eruit?

• Check de urine. Te veel elektrolyten geven een oranje/rode waas over de urine. Dit is normaal, maar als het extreem is, ben je te ver gegaan. Pas de dosering aan.
• Let op de mest. Veel zout kan de darmen prikkelen. Als de mest te dun wordt of je paard krijgt buikpijn, stop er direct mee.
• Wissel af. Geef niet elke dag hetzelfde. In de winter, als je paard rust, is water met een snufje zout (0,5g/l) vaak al voldoende. In de zomer bij 30 graden en een crosscountry training gaat er veel meer in.
• Investeer in een goede emmer. Een emmer met een inhoud van 10 liter is ideaal. Zorg dat ie makkelijk schoon te maken is. Zoutkristallen groeien snel en dat maakt de emmer ruw, wat weer wondjes aan de lippen kan geven.

Is hij schrikachtig (een teken van magnesiumtekort)? Ligt hij te rollen na het werk?

Dan heeft hij behoefte aan aanvulling. Vloeibare elektrolyten zijn een fantastisch hulpmiddel, mits je ze met verstand gebruikt.

Ze helpen je paard sneller te herstellen, fitter te blijven en blessurevrij te trainen. En dat is wat we allemaal willen, toch? Een happy atlete op vier benen.