Vliegenbestrijding in de stal: van automatische spraysystemen tot biologische vliegenbestrijding

Je kent het wel: die vervelende vliegen die je paard tot waanzin drijven. Ze zitten in de ogen, op de wonden en maken je stal tot een onhygiënische plek. In de zomer is het sommige jaren geen plezier meer om in de wei of stal te staan.

Vliegen zijn niet alleen irritant; ze verspreiden ziektes en zorgen voor stress.

Je paard gaat met zijn hoofd slaan, is afgeleid en eet minder. Dat wil je niet.

Gelukkig zijn er genoeg manieren om ze te bestrijden, van simpele vallen tot slimmere systemen. We duiken in de wereld van de vliegenbestrijding en kijken wat voor jouw stal werkt.

Waarom die vliegen echt een probleem zijn

Een enkele vlieg is irritant, maar een plaag is gevaarlijk. Paarden kunnen flink allergisch reageren op vliegenbeten, vooral op de plekken waar de huid dun is.

Denk aan de benen, de staart en de manen. Dit leidt tot mok of staarteczeem, aandoeningen die enorm jeuken en langzaam genezen.

Je paard krabt zich kapot, waardoor de huid open gaat en bacteriën binnenkomen. Een vicieuze cirkel begint. Daarnaast zijn vliegen echte overbrengers van ziektes.

Ze landen op mest en eten en verspreiden dit vervolgens over je paard, de voerbak en het water. Denk aan besmetting met droes of andere bacteriële infecties.

In een fokkerij is dit extra riskant; merries met veulens zijn kwetsbaarder. Een schone stal is dus niet alleen fijn voor het oog, maar essentieel voor de gezondheid. Vliegenbestrijding is dus geen luxe, maar een onderdeel van je dagelijkse verzorging.

De basis: schoonmaken en voorkomen

Voordat je technische snufjes aanschaft, begint het met de basis. Vliegen leggen hun eitjes in mest en vochtige, rotte plekken.

Zorg dat je mest dagelijks uit de stallen en de wei haalt.

Een schone stal is de allerbeste vliegenbestrijding die er is. Check ook je mestvaalt; deze moet goed afgesloten zijn en regelmatig geleegd worden. Vliegen houden van warmte en vocht, dus zorg voor goede ventilatie in de stal.

Een lichte bries helpt enorm. Verder kun je je paard beschermen met vliegendekens.

Een goed vliegendek van merken zoals HKM of Bucas beschermt de rug, hals en soms ook de buik. Ze zijn er met en zonder hals. Let op dat het dekens goed passen en niet schuren. Ook vliegenmaskers zijn essentieel.

Kies er een die goed aansluit rond de ogen en neus, maar wel de beweging van de ogen vrijlaat.

Sommige paarden vinden het niks, maar met een beetje geduld went het snel. Dit is de meest diervriendelijke en directe manier om je paard rust te geven.

Automatische spraysystemen: techniek die werkt

Wil je je stal actief beschermen? Dan zijn automatische spraysystemen een uitkomst.

Deze systemen spuiten op vaste tijden een fijn neveltje vliegenvrije spray door de stal. Je monteert een bus met vloeistof aan de wand en sluit deze aan op een timer.

Je stelt in hoe vaak en hoe lang er gespoten wordt, bijvoorbeeld elke 15 minuten een seconde. Werkt op batterijen of netstroom. De bekendste spuitbus op de markt is die van Buster. Een losse bus Buster liquid kost ongeveer €20,-.

Een volledig startersetje met timer en spuitkop kost rond de €50,- à €60,-.

De vloeistof is vaak op basis van pyrethrine, een stof die vliegen verlamt maar relatief onschadelijk is voor zoogdieren. Je moet wel de bus regelmatig vervangen, afhankelijk van de instelling. Bij intensief gebruik gaat een busje misschien een week of drie mee.

De werking op een rijtje

1. Je koopt een set: een houder, een timer en een bus vloeistof.
2. Je vult de bus en hangt deze op een hoge plek in de stal (niet boven de voerbak!).
3. De timer activeert de spuitkop op ingestelde tijden.
4. Een fijne nevel verspreidt zich en vliegen verdwijnen of worden uitgeschakeld.

Dit systeem is ideaal voor paarden die 's nachts op stal staan en overlast hebben van muggen en vliegen die oplichten bij schemerlampen. Het voordeel is dat je er letterlijk geen omkijken naar hebt.

Zodra je de timer goed hebt staan, werkt het gewoon. Het is wel zaak dat je paard niet direct in de straal staat bij het spuiten.

De meeste paarden storen zich er niet aan, maar sommige schrikken even. De geur is licht en vervliegt snel.

Biologische vliegenbestrijding: de natuurlijke aanpak

Ben je niet van de chemische spuitbussen? Dan is biologische bestrijding iets voor jou.

Dit werkt met de natuur mee, niet ertegen. De bekendste methode zijn de larven van de roofvlieg (met name uit het geslacht Muscidifurax).

Deze larven eten de eitjes en larven van de gewone stalvlieg op. Je bestelt ze in een zakje bij een gespecialiseerde leverancier. Een zakje met ongeveer 10.000 larven kost rond de €25,- tot €30,-.

Je strooit deze larven rondom je mestvaalt en op andere plekken waar vliegen broeden. De larven zoeken zelf de vliegenlarven op en eten ze op. Op deze manier ontstaat er geen nieuwe generatie vliegen. Het is een continue cyclus.

Het is wel belangrijk dat de mestvaalt niet te droog is; de larven hebben vochtige mest nodig om te overleven.

Dit werkt dus het beste in combinatie met een mestvaalt die regelmatig nat wordt gesproeid (niet te nat, want dan verdrinken ze). Een andere biologische optie zijn vliegenvalletjes met lokstof, al helpt een vloeistofdichte stalvloer tegen urine-inwerking ook enorm bij de hygiëne.

Dit zijn vaak emmertjes of zakken die een zoete geur verspreiden. Vliegen vliegen erin en kunnen er niet meer uit. Ze zijn vaak navulbaar.

Vergelijking: chemisch vs. biologisch

• Chemisch (sprays): Snel effect, doodt direct volwassen vliegen. Werkt meteen. Kan gevoelige paarden irriteren.
• Biologisch (roofvliegen): Duurzame oplossing, voorkomt plaag op lange termijn. Werkt niet direct tegen volwassen vliegen.
• Hybride (valletjes): Vangt veel vliegen, goedkoop in aanschaf. Werkt alleen als er lokstof in zit en moet regelmatig vervangen worden.

Een goed voorbeeld is de Fly-Buster val. Zo'n navulling kost ongeveer €15,-.

Hang deze valletjes op in de stal, bijvoorbeeld boven een veilige rubberen stalgang, maar niet direct boven de paarden. Een meter of 5 uit de buurt is ideaal. Ze vangen vooral de mannelijke vliegen, waardoor de voortplanting afneemt.

Veel stallen combineren deze methoden. Ze gebruiken roofvliegen voor de bestrijding van de bron en een enkele spray of val voor directe verlichting op drukke dagen.

Praktische tips voor jouw stal

Om het maximale uit je bestrijding te halen, volgen hier een paar concrete tips. Deze zijn specifiek voor de paardensport en fokkerij:

• Timing is alles: Vliegen zijn het actiefst bij warmte en zon. Bestrijd vooral in de maanden mei tot en met september. Begin op tijd voordat de plaag losbarst.
• Check je voer: Laat geen voer staan. Vliegen zijn dol op vochtig krachtvoer of pellets die in de bak blijven liggen. Ruim lege bakken op of maak ze schoon.
• Water is een valkuil: Een open waterbak is een paradijs voor muggen en vliegen. Gebruik liever een automatische drinkbak of ververs het water minstens twee keer per dag.
• Deuren en ramen: Zorg voor horren voor de stallen. Een simpele hor van de bouwmarkt (€10-€15 per stuk) houdt al een hoop tegen. Zorg dat er geen gaten in zitten.
• Kijk naar je paard: Is je paard rusteloos, krabt het veel of heeft het wondjes? Pas je aanpak aan. Een paard met staarteczeem heeft baat bij een vliegendek en misschien zelfs een speciale staartbeschermer.

Met deze aanpak houd je de vliegenpopulatie onder controle. Je paard voelt zich fijner, is minder gestrest en naast een goede stalventilatie voor gezonde luchtwegen heb je zo een schonere stal.

Dat is wat telt. Kies de methode die bij jouw situatie past en probeer vooral uit wat werkt voor jouw paarden.