Luzerne voor paarden: voordelen voor de maag en nadelen door hoog eiwitgehalte

Luzerne, oftewel alfalfa, is een kruid die je vaak tegenkomt in de paardenwereld. Je ziet het als groen brokje, als geperste plaat of als losse gedroogde snippers. Het ruikt zoet en je paard knabbelt er graag aan.

Veel ruiters en fokkers zweeren erbij, vooral voor paarden die hard werken of een gevoelige maag hebben.

Toch is het geen wondermiddel. Het bevat veel eiwit en dat kan soms voor problemen zorgen. Laten we eens kijken wat luzerne precies doet en wanneer het wel of niet past bij jouw paard.

Wat is luzerne en waarom is het populair?

Luzerne is een vlinderbloemige diepwortelende plant. Je oogst hem meerdere keren per jaar en droogt hem tot hooi of persbrok.

In de paardenvoeding staat luzerne bekend om zijn rijke mineralenprofiel. Het bevat veel calcium, magnesium en sporenelementen.

Daarnaast is het vezelrijk en heeft het een relatief hoog eiwitgehalte, vaak tussen de 15 en 20 procent. Veel eigenaren kiezen voor luzerne omdat het de maag rust geeft. De vezels werken als een natuurlijke buffer. Ze vangen maagzuur op en zorgen voor een stabielere pH.

Dat is handig voor paarden die lang staan of weinig ruwvoer eten.

In de dressuursport zie je luzerne vaak terug in het rantsoen van springpaarden en dressuurpaarden die veel spanning ervaren. Daarnaast is luzerne licht verteerbaar. Het geeft langzame energie zonder pieken in de bloedsuiker.

Dat is fijn voor paarden die een stabiele focus nodig hebben. Je merkt het aan de vacht en de spieropbouw: paarden zien er vaak glanzender en voller uit.

De voordelen voor de maag en spijsvertering

Een gezonde maag is essentieel voor een paard. Paarden zijn natuurlijke grazers en eten bijna continu. In de praktijk staan ze vaak op stal met beperkte ruwvoeropname.

Dan kan maagzuur makkelijk oplopen. Luzerne werkt hier als een natuurlijke bescherming.

De vezels in luzerne nemen vocht op en vormen een zacht kussen in de maag. Dat vertraagt de doorstroming en geeft het maagzuur minder kans.

Veel eigenaren merken dat hun paard minder boert, minder speeksel verliest en rustiger in de stal staat. Daarnaast bevat luzerne pectine. Dit is een oplosbare vezel die de darmflora voedt.

Een gezonde darmflora zorgt voor een betere opname van voedingsstoffen en een sterkere weerstand.

Vooral bij paarden die snel last hebben van een opgezette buik of winderigheid kan luzerne verlichting geven. Er is ook een praktisch voordeel: luzerne is licht verteerbaar en geeft toch voldoende energie. Je hoeft minder grote porties te geven om hetzelfde effect te bereiken. Dat is handig bij paarden met een beperkte maagcapaciteit, zoals oudere paarden of fokmerries na de geboorte.

Het nadeel: hoog eiwitgehalte en wat het doet

Een hoog eiwitgehalte klinkt positief, maar het kan ook nadelen hebben. Luzerne bevat meer eiwit dan gras of hooi.

Bij sommige paarden kan dit leiden tot een te hoge belasting van de nieren en de lever. Vooral oudere paarden of paarden met een verminderde nierfunctie hebben hier last van. Te veel eiwit kan ook leiden tot een opgezette buik en winderigheid.

Het eiwit breekt sneller af en produceert meer gas in de darmen.

Dat kan ongemak geven en zelfs koliekrisico verhogen als het te lang doorgaat. Daarnaast bevat luzerne relatief veel calcium. Dat is goed voor botten en spieren, maar het kan de balans verstoren als je paard ook andere mineralenrijk voer krijgt, zoals een natuurlijke bron van jodium.

Een te hoge calcium-opname kan leiden tot een verstoorde fosfor-calciumverhouding. Bij drachtige merries is dat extra belangrijk, want een disbalans kan de groei van het veulen beïnvloeden.

Let ook op de energie-inname. Luzerne geeft langzame energie, maar het bevat wel calorieën.

Bij paarden die snel aankomen of last hebben van overgewicht kan een teveel aan luzerne leiden tot extra gewichtstoename. Je moet dan de hoeveelheid afstemmen op de conditie en het werk van het paard.

Praktische toepassing: hoeveel en wanneer geef je luzerne?

De hoeveelheid luzerne hangt af van het doel, het gewicht en de conditie van je paard.

Een gemiddeld paard van 500 kilo krijgt dagelijks 0,5 tot 1,5 kilo luzerne per dag. Dat is ongeveer 10 tot 20 procent van het totale ruwvoer.

• Als losse gedroogde snippers, gemengd met krachtvoer of los in een emmer.
• Als persbrok, bijvoorbeeld van merken als Pavo, EquiFirst of HorseTech. Een persbrok van 20 kg kost tussen de €18 en €25, afhankelijk van de kwaliteit.
• Als luzerne-hooi, vaak verkrijgbaar in balen van 20 kg. Een bal kost tussen de €12 en €20, afhankelijk van de regio en de kwaliteit.

Bij sportpaarden die intensief trainen, mag het soms oplopen tot 2 kilo. Bij rustige recreatiepaarden houd je het lager. Je kunt luzerne op verschillende manieren aanbieden: Het is handig om luzerne te mengen met ander ruwvoer, zoals gras of hooi. Zo voorkom je dat je paard alleen luzerne eet en de balans verliest.

Je kunt ook een kleine hoeveelheid luzerne toevoegen aan het krachtvoer voor extra structuur.

Let op de kwaliteit. Goede luzerne is groen, ruikt zoet en bevat weinig stof. Slechte luzerne is vaak geel of bruin en kan schimmel bevatten. Kies voor een betrouwbare leverancier, bijvoorbeeld een lokale voerhandel of een gespecialiseerde webshop voor paardenvoeding.

Varianten en prijsindicaties

Luzerne is verkrijgbaar in verschillende vormen en kwaliteiten. De keuze hangt af van je budget en de behoeften van je paard, net zoals de keuze voor een passend vliegenmasker ter bescherming van de ogen.

• Losse snippers: ideaal om te mengen. Prijs: €1,50 tot €3 per kilo, afhankelijk van de kwaliteit.
• Persbrok: stevig en makkelijk op te slaan. Prijs: €18 tot €25 per 20 kg.
• Luzerne-hooi: natuurlijk en vezelrijk. Prijs: €12 tot €20 per bal van 20 kg.
• Geëxtrudeerde luzerne: licht verteerbaar, geschikt voor paarden met gevoelige darmen. Prijs: €3 tot €5 per kilo.

Merken als Pavo, EquiFirst en HorseTech bieden luzerne aan in diverse verpakkingen. Sommige merken combineren luzerne met andere vezels, zoals timothee of klaver. Dat kan handig zijn als je paard een specifiek dieet nodig heeft.

Voor fokkerij is luzerne een waardevolle aanvulling. Merries na de geboorte hebben extra calcium en eiwit nodig.

Een kleine hoeveelheid luzerne helpt bij de melkproductie en de opbouw van het veulen. Bij sportpaarden ondersteunt luzerne de spieropbouw en het uithoudingsvermogen.

Praktische tips voor veilig gebruik

Start altijd rustig met luzerne. Geef de eerste week een kleine hoeveelheid, bijvoorbeeld 200 gram per dag.

Bouw het langzaam op tot de gewenste hoeveelheid. Zo geef je de darmflora de tijd om te wennen. Let op de conditie van je paard.

Is het paard te mager? Dan kan luzerne helpen om gewicht te winnen.

Is het paard te zwaar? Beperk dan de hoeveelheid en kies voor een lichtere variant, zoals geëxtrudeerde luzerne.

Controleer regelmatig de nierfunctie, vooral bij oudere paarden. Een bloedonderzoek door de dierenarts geeft inzicht in de eiwit- en calciumwaarden. Bij twijfel kun je ook een voedingsdeskundige raadplegen. Bewaar luzerne op een droge, donkere plek.

Voorkom schimmelvorming door de verpakking goed af te sluiten. Gebruik een voedersilo of een emmer met deksel om stof en insecten tegen te houden.

Combineer luzerne met andere ruwvoeders. Een gevarieerd rantsoen zorgt voor een betere balans van voedingsstoffen. Voeg eventueel een mineralenbrok toe om de calcium-fosforverhouding op peil te houden.

Door deze tips toe te passen, haal je het meeste uit luzerne zonder de nadelen te ervaren.

Je paard krijgt een gezonde maag, een stabiele spijsvertering en voldoende energie voor werk en herstel, terwijl rozenbottel de weerstand en hoeven extra ondersteunt.