Hoe voorkom je stalbenen bij paarden die veel op stal staan

Stap 1: De basis op orde - Materialen en omgeving

Voordat je überhaupt begint met oefeningen, moet je omgeving en materiaal kloppen. Je kunt een paard dat in een hok van 3x3 meter staat niet verwachten dat hij soepel blijft. Je hebt een paar dingen nodig. Allereerst: ruimte.

Een stapmolen is ideaal, maar niet iedereen heeft er één. Een stapmolen van €1500 tot €3000 is een serieuze investering, maar de moeite waard als je vaarders of fokkerijpaarden langere tijd op stal hebt.

Geen molen? Dan is een stappad of longeerbaan essentieel.

Zorg dat je minimaal 20 meter ruimte hebt om te longeren. Je materiaal: een goed passend hoofdstel, een longeerlijn (liefst 7-8 meter lang, rond de €15-€20), en een longeerzweep. Voor de warming-up is een goede winterdekenset cruciaal.

Als je paard op stal staat met temperaturen onder de 10 graden, gebruik dan een deken van minimaal 100 grams en bij koudere nachten 200-300 grams.

Een koud paard spant zich meer op, wat stijfheid in de hand werkt. Veelgemaakte fout: materiaal dat niet past. Een te strak hoofdstel of een te korte longeerlijn beperkt de beweging al direct. Check alles voordat je begint. Zorg ook dat je poetsbox met borstels en olie binnen handbereik is, want na het werk moet je benen en spieren goed verzorgen.

Stap 2: De warming-up - De magie van de eerste 10 minuten

Dit is de meest cruciale stap. Je paard mag nooit direct aan het werk.

De eerste 10 minuten zijn heilig. Zonder warming-up bouwt je paard afvalstoffen (melkzuur) op in de spieren en dat zorgt voor stijfheid en pijn.

Begin met 5 minuten stappen op het been, in de hand of in de stapmolen. Laat het paard een ruime, ontspanne stap zetten. Geen korte, drukke pasjes, maar lange treden. Als je in de hand longeert, laat het paard dan eerst 5 minuten aan de longeerlijn stappen. Gebruik de ruimte.

Laat het paard de hoeken opzoeken. Dit is meteen een goede test voor de souplesse: buigt het paard makkelijk zijn lichaam om de bocht te maken?

Of blijft hij recht en stijf? Als je een stapmolen gebruikt, zet hem dan op een rustig tempo, niet sneller dan stap. Specifieke timing: 5 minuten stappen is het absolute minimum. Bij temperaturen onder de 5 graden, reken je 8 tot 10 minuten.

De spieren moeten echt opwarmen. Je voelt dit aan het paard: de nek wordt zachter, de staart gaat wat losser bewegen.

Veelgemaakte fout: te snel naar draf. De verleiding is groot om even vlug te doen, maar het paard moet eerst "los" komen.

Draf op een koude spieren is vragen om blessures.

Stap 3: Actieve beweging - Draf en overgangen

Na de warming-up is het tijd voor het werk. Je paard moet nu actief aan de slag om de doorbloeding op gang te brengen.

Wissel draf en stap af. Rijd of longeer 3 tot 5 minuten draf, gevolgd door 2 minuten stap.

Herhaal dit drie keer. Zorg dat de draf actief is, maar niet te groot. Je paard moet de rug optillen.

Als dressuurruiter herken je dit: de buiging in de ellebogen, het been aan de buiging. Dit activeert de spieren die je nodig hebt voor de stalbenen.

Gebruik overgangen. Overgangen van draf naar stap en terug zijn de beste oefeningen om stijfheid te bestrijden. Rijd 10 passen draf, dan direct 10 passen stap. Doe dit 5 keer.

Dit stimuleert de spieren om soepel te schakelen. Let op dat het paard niet gaat hangen in de teugel of de rug hol trekt.

Blijf actief door het been. Voor de fokkerijpaarden of paarden die weinig beweging krijgen, is dit het moment om ze wakker te schudden. Zorg dat ze niet lui worden.

Een paard dat lui is, ontwikkelt sneller stijve gewrichten. Een kleine tip: gebruik een lichte beenverzorging zoals Cavalor Oil of een andere olie om de pezen extra te verwarmen voor de training.

Veelgemaakte fout: te lang doorwerken op één tempo. Paarden raken verveeld en de spieren raken vast. Blijf variëren in tempo en richting.

Stap 4: De cooling-down - Net zo belangrijk als de warming-up

Als het werk erop zit, is het verleidelijk om je paard direct terug te zetten. Doe dit niet. De cooling-down is essentieel om melkzuur af te voeren en stijfheid te voorkomen. Stap je paard minimaal 10 minuten uit.

Liefst langer, bijvoorbeeld 15 minuten. Zorg dat het paard in beweging blijft, stap rustig door.

Dit zorgt ervoor dat de hartslag daalt en de spieren langzaam ontspannen. Als je de mogelijkheid hebt, kun je de benen na het werk insmeren met een spierencrème of mentholgel (zoals Equiflex of Spiercrème van HorseFlex).

Dit helpt om de spieren te kalmeren. Doe dit vooral bij paarden die bekend staan om hun stijve benen. Een warmte deken opzetten na de training kan ook helpen, maar zorg dat het paard eerst goed is afgestapt en controleer de huid op symptomen van regenschurft.

Timing: Reken 1 minuut cooling-down per minuut werk. Dus als je 20 minuten actief hebt getraind, stap je daarna 20 minuten uit.

Dit is een gouden regel. Veelgemaakte fout: te snel stoppen. Paarden die direct na het werk op stal worden gezet, hebben 's avonds stijve benen. Zorg dat ze nog even bewegen voordat de deur dichtgaat.

Stap 5: Stalmanagement en voeding - De langetermijnoplossing

Stalbenen voorkomen begint bij de stal en het voer. Naast beweging is een gezond stalklimaat cruciaal, zeker om te voorkomen dat je paard gaat hoesten op stal door stof of ammoniak.

Zorg voor een stal die groot genoeg is. Een paard moet zich kunnen omdraaien en een stapje kunnen zetten.

Een box van 3x3 meter is het absolute minimum, 3,5x3,5 meter is beter. Zorg voor voldoende diepstrooisel zoals vlas of houtkrullen zodat het paard comfortabel kan liggen. Voeding speelt een enorme rol. Veel paarden krijgen te veel krachtvoer en te weinig beweging, wat leidt tot overgewicht en extra belasting op de gewrichten.

Kijk kritisch naar je rantsoen. Gebruik je een krachtvoer van bijvoorbeeld Pavo of Cavalor?

Check of het hoogwaardige mineralen en vitamines bevat die gewrichten ondersteunen. Supplementen met glucosamine of chondroïtine (zoals Pavo Flex oder Cavalor Arti Base) kunnen helpen bij paarden die gevoelig zijn voor stijfheid. Reken op een kostenpost van €30 tot €50 per maand voor een goed supplement.

Daarnaast: ruwvoer is goud. Zorg dat je paard 24/7 (of zo vaak mogelijk) ruwvoer kan eten.

Een paard in de wei eet 8-10 uur per dag. Op stal is dat vaak maar 2 uur.

Probeer een slowfeeder te gebruiken of kleinere porties vaker te geven. Dit houdt de spijsvertering en beweging op gang. Een paard dat kauwt, maakt speeksel aan en dat is goed voor de spijsvertering en de algehele gezondheid.

Veelgemaakte fout: te veel krachtvoer geven zonder dat de beweging het verbrandt. Dit leidt tot een energieke maar stijve pony.

Stap 6: Extra ondersteuning en dagelijkse routine

Soms is het nodig om net dat stapje verder te gaan. Een dagelijkse massage met een massage handschoen of borstel kan wonderen doen.

Besteed aandacht aan de benen, de nek en de schouders. Doe dit voordat je gaat longeren, dan stimuleer je de doorbloeding alvast. Dit kost je 5 minuten extra per dag. Overweeg ook om te longeren met een chambon of een elastische longeerlijn (trainingssysteem) om de nekspieren te ontlasten en de rug te laten optillen.

Dit is vooral goed voor dressuurpaarden die de nek laag moeten dragen. Zorg wel dat je weet hoe je het goed moet afstellen.

Een verkeerde afstelling kan meer kwaad dan goed doen. Een goed setje kost tussen de €40 en €80.

Ten slotte, wees creatief met beweging. Als je geen tijd hebt om te longeren, kun je je paard ook longeren in de stapmolen of een stukje wandelen (handelen) op de gang of in de rijbak. Elk beetje beweging telt.

Zorg dat je paard minimaal 1 uur beweging per dag krijgt, het liefst verspreid over de dag. Veelgemaakte fout: denken dat 1 keer longeren per week genoeg is. Een paard dat stijf wordt, heeft dagelijkse beweging nodig.

Verificatie-checklist: Is je paard stalbenen-proof?

Om te controleren of je goed bezig bent, kun je deze checklist gebruiken. Beantwoord de vragen met 'ja' of 'nee'.

• Heeft mijn paard minimaal 1 uur beweging per dag?
• Is de warming-up minimaal 5-10 minuten rustig stap?
• Wissel ik draf en stap af tijdens de training?
• Is de cooling-down minimaal 10 minuten?
• Eet mijn paard voldoende ruwvoer (minimaal 1,5% van zijn lichaamsgewicht)?
• Staat mijn paard in een box die groot genoeg is (minimaal 3x3 meter)?
• Gebruik ik supplementen die gewrichten ondersteunen als dat nodig is?
• Check ik de benen van mijn paard dagelijks op warmte of zwelling?

Als je te veel 'nee's' hebt, weet je dat je bij moet sturen.

Als je 6 of meer 'ja's' hebt, ben je goed bezig. Minder? Dan weet je waar je de komende dagen werk van moet maken. Je paard verdient het om soepel en comfortabel door het leven te gaan, ook als het even niet anders kan dan stal staan. Aan de slag!