Hoe voorkom je stalbenen bij je paard tijdens overnachtingen op concours

Stel je voor: je paard heeft net een prachtige proef gelopen, jullie voelen elkaar perfect aan en het zweet glinstert nog na op de vacht. Dan komt het moment van ontspanning, maar ligt er een valkuil op de loer: stalbenen.

Niets is vervelender dan een paard dat de volgende dag stram opgestart wordt of zelfs kreupel loopt door vochtophoping in de benen. Vooral bij overnachtingen op concours, waar de omstandigheden vaak anders zijn dan thuis, is extra aandacht nodig. Gelukkig is het voorkomen van stalbenen heel goed te doen met de juiste aanpak. In deze stap-voor-stap handleiding leg ik je precies uit hoe je jouw paard comfortabel houdt, van materiaalkeuze tot beweging en voeding.

Stap 1: De juiste materialen en voorbereiding

Voordat je ook maar een hoef op het concoursterrein zet, zorg je dat je materiaal op orde is.

Thuis check je alles rustig, zodat je op locatie niet voor verrassingen komt te staan. Denk aan een goed passend deken, voldoende liters water en de juiste ondergrond.

Een goede voorbereiding is het halve werk en voorkomt stress voor zowel jou als je paard. Wat heb je nodig? Een ademend staldeken van minimaal 100 gram vulling, bijvoorbeeld het Eskadron Classic Sport deken of een vergelijkbaar merk, dat goed aansluit. Een waterbak van minimaal 15 liter, zodat je paard altijd vers water heeft.

Een stapmolen of longeerlijn voor beweging, en eventueel een hoefverzorgingsset met hoefvet.

Reken op een budget van €50 tot €150 voor kwalitatief goed materiaal, afhankelijk van merk en slijtage. Zorg ook dat je weet hoe de stal op het concours is ingericht. Veel locaties hebben rubberen matten, maar sommige hebben nog zand of oude houten vloeren.

Controleer de stalruimte: is er genoeg plek om te liggen en te staan? Een kleine stal van 3x3 meter kan prima, maar zorg dat de bodem droog en veerkrachtig is. Neem eventueel extra strooisel mee, zoals zaagsel of vlas, om de hoeven droog te houden.

Veelgemaakte fouten bij materiaal

• Een te groot of te klein deken: dit schuurt of beperkt beweging, kies de juiste maat (bijvoorbeeld 165 cm voor een pony en 185 cm voor een volbloed).
• Te weinig water meenemen: een paard drinkt 20-30 liter per dag, zorg voor minimaal 2 extra liters per overnachting.
• Vergeten te checken op allergieën: sommige paarden reageren op synthetische materialen, test thuis.

Stap 2: De stal inrichten voor comfort

Op het concours is de stal je thuisbasis voor de nacht. Een goede inrichting zorgt ervoor dat je paard optimaal kan rusten en herstellen.

Stalbenen ontstaan vaak door vocht dat niet goed afvoert, dus focus op droogte en bewegingsvrijheid.

Begin meteen na aankomst met opbouwen, voordat je je spullen uitpakt. Leg eerst een dikke laag strooisel neer, ongeveer 10-15 cm diep. Gebruik zaagsel of vlas, dat absorbeert vocht beter dan hooi.

Zorg dat de hoeken droog blijven, want daar hoopt water zich op. Plaats de waterbak op een verhoogd plateau, zodat je paard niet in het water gaat staan.

Een simpele bak van €10-€15 bij de plaatselijke ruitershop werkt prima. Controleer de ventilatie, zeker wanneer je kijkt naar de kosten voor een tijdelijke stal op concours. Een paard ademt veel vocht uit, dus zorg voor luchttoevoer zonder tocht. Open de staldeur op een kier of gebruik een ventilatierooster.

Bij koud weer (onder de 5°C) kun je een dunner deken gebruiken, maar bij warmte (boven de 15°C) kies je een lichter model.

Tijdsindicatie en praktische tips

Hang eventueel een emmer met azijn op om geuren te neutraliseren, maar overdrijf niet: je paard moet zich veilig voelen. Reken op 30-45 minuten om de stal in te richten na aankomst. Doe dit rustig, zonder je paard te haasten.

Veelgemaakte fout: te weinig strooisel gebruiken, waardoor de hoeven vochtig blijven. Check na het inruimen of de vloer veerkrachtig aanvoelt – druk met je hand en voel of het terugveert. Een harde ondergrond verhoogt het risico op benen, dus voeg indien nodig extra strooisel toe.

Stap 3: Beweging na aankomst en voor het slapen

Beweging is de sleutel tegen stalbenen, want het stimuleert de afvoer van vocht via de lymfe en bloedvaten.

Zodra je paard is uitgerust na de reis, laat je het minimaal 20 minuten bewegen. Dit hoeft niet intensief; een rustige stap op de hand of in de stapmolen volstaat.

Op concours is er vaak een longeerbaan of stapmolen beschikbaar, maar check dit vooraf. Plan je beweging in: direct na aankomst (binnen 1 uur) en nogmaals voor het slapen. Voorbeeldschema: aankomst om 10 uur, eerste beweging om 11 uur, avondbeweging om 20 uur. Gebruik een longeerlijn van 8-10 meter voor voldoende ruimte.

Als je een stapmolen hebt, zet deze op een rustig tempo, maximaal 5-6 km/u, voor 15-20 minuten.

Let op het weer. Bij regen of koude temperaturen (onder de 10°C) draag je paard een licht deken tijdens beweging om afkoeling te voorkomen. Na beweging droog je de benen af met een schone handdoek, vooral de kogels en hoeven.

Een veelgemaakte fout is te snel overschakelen naar stappen zonder op te warmen; begin altijd met 5 minuten losstappen. Gebruik een bitloos hoofdstel of zacht tuig voor comfort, bijvoorbeeld van het merk Kentucky, rond de €80-€120. Zorg dat je paard er netjes uitziet door te leren knotjes maken met elastiekjes.

Specifieke maatvoering en timing

Beweging duurt minimaal 20 minuten per sessie, maar niet langer dan 45 minuten om vermoeidheid te voorkomen.

Fouten: te hard stappen op oneffen ondergrond, wat de gewrichten belast; kies een vlakke baan. Zorg dat je paard gehydrateerd blijft: bied water aan na beweging.

Stap 4: Voeding en hydratatie voor de nacht

Voeding speelt een huge rol bij het voorkomen van stalbenen, vooral op concours waar het dieet afwijkt.

Thuis eet je paard misschien vers gras of krachtvoer, maar op locatie is hooi vaak de basis. Kies voor kwaliteit: langvezelig hooi van €5-€8 per baal, rijk aan vezels voor een goede spijsvertering. Vermijd te veel krachtvoer voor het slapen; dat kan vochtretentie verergeren. Geef je paard 1,5-2% van zijn lichaamsgewicht aan voer per dag.

Voor een 500 kg paard is dat 7,5-10 kg, verdeeld over 3-4 maaltijden. Geef 's avonds een kleine portie hooi (2-3 kg) en eventueel een liksteen met mineralen, zoals de Pavo DailyFit van €15-€20.

Zorg voor voldoende zout: een liksteen van 2 kg kost ongeveer €10 en helpt bij vochtbalans.

Hydratatie is essentieel. Paarden drinken minder op vreemd terrein, dus stimuleer dit door het water vers en lauw te houden (niet te koud). Voeg eventueel een electrolyten-shake toe, zoals die van HorseFit van €12 per liter, om vochtverlies aan te vullen na inspanning. Let op: te veel electrolyten zonder zout kan diarree veroorzaken, dus doseren is key.

Veelgemaakte fouten in voeding

• Te veel krachtvoer geven voor het slapen: beperk tot 1 kg per maaltijd, anders belast je de spijsvertering.
• Water vergeten bij te koud weer: verwarm het tot 10-15°C om drinken te stimuleren.
• Geen rekening houden met allergieën: test nieuwe voeding thuis, vooral bij fokpaarden of gevoelige rassen.

Stap 5: Nachtelijke verzorging en monitoring

Als het donker wordt, is het tijd voor de nachtverzorging. Controleer je paard regelmatig, vooral de eerste uren.

Stalbenen ontwikkelen zich vaak 's nachts door stilstand, dus een korte check om de 2-3 uur helpt.

Gebruik een zaklamp en wees stil om je paard niet te storen.

Inspecteer de benen: voel of er warmte