Hoe voer je een paard met een zetmeel- en suikervrij dieet

Een paard met overgevoelige darmen, hoefkatrolontsteking of suikergevoeligheid: je wilt iets goeds doen, maar de meeste krachtvoeders zitten vol met melen en suikers.

Standaard voer voelt soms meer als een gok dan een oplossing. Toch kun je je paard perfect voeren zonder een grammetje zetmeel of toegevoegde suiker. Het is makkelijker dan je denkt, zolang je weet wat je in de stal moet zetten en wat je juist links moet laten liggen. Dit is jouw stappenplan voor een zetmeel- en suikervrij dieet, zonder poespas.

Wat je in huis moet halen

Voordat je begint, zorg je dat je de juiste spullen bij elkaar hebt.

Je hoeft niet alles in één keer te kopen, maar dit is de basis voor een stabiel dieet. Denk aan ruwvoer, een goed krachtvoer zonder melen en de juiste supplementen. Hieronder vind je een concreet lijstje met producten die je in de meeste ruitersportzaken vindt, van Pavo tot HorseFlex.

• Ruwvoer: Twee soorten droog hooi of gras. Vraag altijd om een suikertest (ESC + WSC) bij de voederleverancier. Streef naar ESC < 10% en WSC < 12%. Bij paarden met EMS of hoefkatrol lager.
• Hardloopkrachtvoer: Kies een zetmeel- en suikervrij brok, bijvoorbeeld Pavo Sustain, Cavalor Strucomix SB, of HorseFlex Dieet Brok. Reken op €15-€25 per 20 kg zak.
• Plantaardige olie: Olie om energie te geven. Lijnzaadolie (koudgeperst) of zonnebloemolie. Gebruik tot 100 ml per dag voor een volwassen paard.
• Supplementen: Een basismineraal (Cavalor Base Mix of Pavo DailyPlus), magnesium (HorseFlex Magnesium 10g per dag), en eventueel een spijsverteringsondersteuner zoals Pavo GutCare of HorseFlex Spijsvertering.
• Accessoires: Weegschaal voor grammen nauwkeurig, emmer, maatbeker (100 ml en 500 ml), slowfeeder netten en een voerplek met slowfeeder.

Stap 1: Check je paard en de cijfers

Elk dieet begint met kennis van je paard. Raadpleeg je dierenarts bij vermoeden van EMS, PSSM of hoefkatrolproblemen.

Vraag bloedwaardes (insuline, glucose) en een mestonderzoek. Voer je paard op ideale gewicht: een paard met overgewicht heeft een strakker plan nodig.

Weeg je paard: een volwassen rijpaard is 500-600 kg. Weeg ook je hooi: een baal van 20 kg is makkelijker te verdelen dan een losse baal. Meet de lichaamsconditie (BCS) op schaal 1-9.

Bij EMS is BCS 7-9 te hoog; streef naar 4-6. Noteer de schouderhoogte en buikomvang. Dit helpt je om kleine veranderingen in te schatten. Zet deze cijfers op papier of in een app.

Zo voorkom je dat je te veel of te weinig geeft. Veelgemaakte fout: je paard op het oog voeren.

Een paard van 1,65m kan 550 kg zijn of 650 kg. Zonder weegschaal zit je al snel 10% naast. Koop een simpele weegschaal voor €20-€30 of gebruik de weegbrug bij de dierenarts.

Stap 2: Kies het juiste ruwvoer

Je paard krijgt 1,5-2% van zijn lichaamsgewicht aan ruwvoer per dag. Bij 550 kg is dat 8-11 kg hooi of gras.

De kunst is om laag-zetmeel en laag-suiker ruwvoer te vinden. Vraag de leverancier altijd om analysecijfers.

Zoek naar WSC + STSC (zetmeel) lager dan 15% totaal. In de praktijk betekent dit dat je vaak voor hooi kiest van latere maaidata (juni/juli) of speciaal paardenhooi. Gebruik een slowfeeder als je paard te snel eet.

Een slowfeeder net (bijvoorbeeld Pavo EasyKeep of een net met 4 cm mazen) verlengt de eettijd naar 6-8 uur. Dit stabiliseert de bloedsuiker en voorkomt verveling. Zorg dat het net niet te strak hangt; je paard moet er makkelijk bij kunnen. Veelgemaakte fout: hooi van de boer zonder test.

'Licht hooi' kan alsnog rijk zijn aan suiker, vooral in koude nachten en heldere dagen.

Zonder test weet je het niet. Wil je zekerheid? Kies een gecertificeerd laag-suiker merk, zoals Pavo Nature's Best of Cavalor FiberBeet. Die liggen rond €18-€25 per 20 kg.

Stap 3: Vervang krachtvoer door zetmeelvrije brok

Standaard krachtvoer bevat 20-40% zetmeel. Dat wil je niet.

Vervang dit gram voor gram door een zetmeel- en suikervrije brok. Gebruik 0,5-1 kg per 100 kg lichaamsgewicht per dag, afhankelijk van de workload.

Een dressuurpaard op 5x per week trainen zit vaak rond 0,8 kg per 100 kg. Bij 550 kg is dat 4,4 kg brok per dag, verdeeld over minimaal 2 porties. Lees het etiket. Zoek naar ingrediënten als lijnzaad, soja, maïsolie (is vet, geen zetmeel), luzerne, en vezels als appelpulp.

Vermijd tarwe, gerst, maïs en bijproducten met melasse. Merken als Pavo Sustain, Cavalor Strucomix SB en HorseFlex Dieet Brok zijn veilig.

Prijzen liggen tussen €15 en €25 per 20 kg zak. Reken voor een paard met 4 kg brok per dag op ongeveer €1,20-€2,00 per dag. Veelgemaakte fout: te snel switchen. Een paard is geen machine.

Bouw het nieuwe voer in 7-10 dagen op. Dag 1-3: 25% nieuw, 75% oud. Dag 4-6: 50/50.

Dag 7-10: 75% nieuw, 25% oud. Zo voorkom je koliek of diarree.

Stap 4: Geef energie via vetten en vezels

Zonder zetmeel moet je energie elders halen. Vet is de beste bron: 1 ml olie levert 9 kcal.

Een paard van 550 kg kan tot 100 ml olie per dag aan, opgebouwd over 2-3 weken. Begin met 20 ml en verhoog elke week met 20 ml. Lijnzaadolie (koudgeperst) bevat omega-3 en is top voor paarden met hoefkatrolklachten.

Zonnebloemolie is goedkoper en werkt ook. Prijzen: €5-€10 per liter.

Daarnaast blijven vezels cruciaal. Appelpulp (ongedroogd, zonder toevoegingen) is een fijne energiebron.

Geef 0,5-1 kg per dag, geweekt in water (minimaal 30 minuten). Ook soja- of luzernepulp werkt goed. Dit verhoogt de darmgezondheid en ondersteunt de weerstand van je paard, terwijl het dier warm blijft zonder suikerpieken. Veelgemaakte fout: te veel olie in één keer.

Dat leidt tot dunne mest en darmklachten. Bouw altijd op en meng de olie door het krachtvoer. Let op: lijnzaadolie is gevoelig voor oxidatie; bewaar koel en donker en geef vers.

Stap 5: Supplementen op maat

Een zetmeelvrij dieet is niet automatisch compleet. Geef een basismineraal met sporenelementen, ongeveer 100 gram per dag voor een volwassen paard.

Merken als Pavo DailyPlus of Cavalor Base Mix kosten €15-€25 per 5 kg.

Dit dekt tekorten die in hooi kunnen zitten, zoals selenium, koper en zink. Ook voor de verzorging van een gevoelige huid zijn specifieke toevoegingen nuttig. Voor paarden met EMS of hoefkatrolproblemen voeg je magnesium toe: 5-10 gram per dag. HorseFlex Magnesium is makkelijk te doseren en kost rond €15-€20 per kg.

Bij spanning of spijsverteringsproblemen kan een supplement als Pavo GutCare of HorseFlex Spijsvertering helpen. Volg de dosering op de verpakking. Veelgemaakte fout: lukraak supplementen strooien. Zoek liever naar de beste supplementen voor paarden met EMS om de suikerverwerking gericht te ondersteunen. Meer is niet beter.

Te veel selenium is giftig. Overleg met je dierenarts of voederdeskundige, vooral bij paarden met PSSM of schildklierproblemen.

Houd een schema bij wat je geeft en wanneer.

Stap 6: Dagindeling en voermomenten

Verdeel de hoeveelheid over 3-4 porties per dag. Voor een paard van 550 kg met 10 kg ruwvoer en 4 kg brok: geef om 07:00, 12:00, 17:00 en 22:00.

De nachtvoering is cruciaal: zorg dat je paard niet langer dan 4-5 uur zonder voer zit. Gebruik een slowfeeder voor het hooi en verdeel de brok over de momenten.

Trainingsdagen: geef de grootste portie brok na de training. Wacht 30-60 minuten na de training met krachtvoer. Voor de training mag licht ruwvoer (bijvoorbeeld een hand hooi) om de maag te beschermen. Na de training eerst water en dan ruwvoer en krachtvoer.

Dit voorkomt maagzweren en houdt de suikerspiegel stabiel. Veelgemaakte fout: alles in één keer 's avonds.

Dat leidt tot lange nachten zonder voer en een energiepiek vlak voor de nacht. Zorg voor kleine porties en voldoende structuur. Zet een emmer water op stal en check de temperatuur: koud water in de zomer is fijn, maar ijskoud water kan de spijsvertering vertragen.

Stap 7: Training en gewichtsbeheersing

Een zetmeelvrij dieet levert minder 'snelle' energie. Je paard kan aanvankelijk minder presteren in korte sprints, maar wint aan uithoudingsvermogen en stabiliteit.

Plan je trainingen: begin met 20-30 minuten rustig werk en bouw op naar 45-60 minuten dressuur of springen. Let op hoe je paard reageert: is hij moe of juist energieker?

Houd het gewicht bij. Weeg je paard elke 2 weken. Bij overgewicht: verminder de brok met 10% en verhoog het ruwvoer met een slowfeeder. Bij ondergewicht: verhoog de olie met 20 ml per week en voeg 0,5 kg extra brok toe.

Een goed gemiddeld gewicht voor een 1,65m rijpaard ligt rond 550-580 kg, afhankelijk van het ras.

Veelgemaakte fout: te snel willen afvallen. Een paard mag maximaal 0,5-1% van zijn lichaamsgewicht per week verliezen. Bij 550 kg is dat maximaal 2,5-5,5 kg per week. Sneller afvallen leidt tot leververvetting en andere problemen. Wees geduldig.

Stap 8: Kostenoverzicht en budget

Een zetmeelvrij dieet is vaak iets duurder dan standaard voer, maar de investering in gezondheid loont.

Reken voor een paard van 550 kg met 10 kg laag-suiker hooi (€0,50/kg), 4 kg zetmeelvrije brok (€0,60/kg), 50 ml olie (€0,10) en supplementen (€1,50/dag) op een totaal van €6-€8 per dag. Dit kan oplopen tot €10-€12 per dag bij duurdere merken of extra supplementen.

Vergelijk dit met een standaard rantsoen van €4-€6 per dag. Het verschil verdien je terug in minder dierenartskosten, betere hoefgezondheid en een stabielere prestatie. Plan je aankopen: koop hooi in de zomer (lagere prijzen) en vraag om staffelkortingen bij krachtvoer. Bij grote ruitersportzaken zijn vaak aanbiedingen.

Veelgemaakte fout: te veel kopen in één keer. Hooi bewaren kan, maar zorg voor droge opslag.

Krachtvoer en olie zijn minder houdbaar. Koop niet meer dan 1-2 maanden vooruit. Controleer altijd de houdbaarheidsdatum en de geur.

Verificatie-checklist

Gebruik deze checklist om je dieet te controleren. Vink elke week af.

• Ik heb de analysecijfers van mijn hooi (WSC < 12%, ESC < 10%)
• Ik weeg mijn paard en heb de BCS genoteerd
• Ik gebruik een slowfeeder en mijn paard eet minimaal 6 uur per dag
• Ik geef 3-4 porties krachtvoer per dag
• Ik bouw olie stapsgewijs op tot maximaal 100 ml per dag
• Ik geef een basismineraal en eventueel magnesium (juiste dosering)
• Ik plan trainingen en geef krachtvoer na de training
• Ik weeg mijn paard elke 2 weken en pas het rantsoen aan indien nodig
• Ik houd een voeroverzicht bij (hoeveelheden en tijdstippen)
• Ik heb contact met de dierenarts bij klachten of vragen

Zo houd je overzicht en voorkom je fouten. Als je bovenstaande stap voor stap volgt, voer je je paard veilig en verantwoord zonder zetmeel en suiker. Het is even wennen, maar je paard zal je dankbaar zijn. Een gezonde spijsvertering, stabiele energie en betere hoefgezondheid zijn het resultaat. En jij? Jij hebt de touwtjes in handen.