Hoe vervang je zelf de kopijzers van een Thorowgood of Kent & Masters zadel?
Je zadel ligt eindelijk perfect, maar die oude kopijzers zijn versleten en je paard krijgt drukplekken. Met een beetje geduld en de juiste materialen vervang je ze zelf, zonder dure reparatie bij de zadelsmaker. Dit scheelt je zo een hoop geld en je leert je zadel nog beter kennen. We doen het samen, stap voor stap.
Wat je nodig hebt voor de klus
Verzamel eerst alle materialen, dan verloopt de klus soepel en zonder frustratie. Je hebt een Thorowgood of Kent & Masters zadel nodig, dat is je uitgangspunt.
Zorg dat het zadel schoon en droog is voordat je begint. De materialenlijst is behapbaar en je vindt ze bij de meeste ruitersportzaken of online. Reken op een budget van €25 tot €50 voor de kopijzers, afhankelijk van de maat en het merk.
- Set nieuwe kopijzers voor Thorowgood of Kent & Masters (maat Small, Medium of Large, afhankelijk van je zadel)
- Schroevendraaier of momentsleutel (0-10 Nm)
- Torx- of kruiskopbit (meestal maat T20 of PH2)
- Ontvetter (bijvoorbeeld Quick & Clean) en doek
- Boenwas of leervet
Een setje reserve-schroeven kost ongeveer €5. Check altijd het model van je zadel.
Thorowgood en Kent & Masters gebruiken vaak vergelijkbare kopijzers, maar maten kunnen verschillen. Een verkeerde maat geeft druk en slijtage, dus neem even de tijd om te meten.
Stap 1: Voorbereiding en veiligheid
Leg het zadel op een stabiele tafel of werkbank, beschermd met een zadeldekje of handdoek.
Zorg dat je paard niet in de buurt is, want schrikken leidt tot ongelukken. Werk in een goed verlichte ruimte, dan zie je de schroeven en de zadelvorm goed. Verzamel alles bij elkaar en leg het gereedschap binnen handbereik.
Een opgeruimde werkplek voorkomt zoekgeraakte schroeven en beschadigingen. Zet een timer op 5 minuten voor de voorbereiding, dan ben je sneller klaar dan je denkt.
Tip: maak een foto van de onderkant van het zadel voordat je begint. Zo weet je precies hoe de kopijzers lagen.
Veelgemaakte fout: direct beginnen zonder schoonmaken. Vet en zand verstoren de pasvorm en laten schroeven losser zitten.
Neem die extra minuut voor ontvetten en drogen.
Stap 2: Oude kopijzers verwijderen
Zoek de schroeven van de kopijzers, meestal zitten er drie per ijzer. Draai ze met een rustige beweging los, zonder te forceren.
Als ze vastzitten, gebruik dan een druppel ontvetter en wacht twee minuten.
Verwijder de oude kopijzers voorzichtig en leg ze apart. Controleer de zadelboom op scheurtjes of oneffenheden. Een beschadigde boom maakt vervangen zinloos, dan is professionele reparatie nodig.
Veelgemaakte fout: te hard draaien en de schroefkop beschadigen. Gebruik het juiste bit en zet het recht op de schroef. Als de schroef blijft slippen, stop dan even en gebruik een druppel smeerolie. Reken op 10 tot 15 minuten voor deze stap.
Het oude materiaal is vaak zacht en makkelijker te verwijderen dan je denkt.
Bewaar de oude schroeven als reserve, tenzij ze sterk versleten zijn.
Stap 3: Nieuwe kopijzers plaatsen
Neem de nieuwe kopijzers en leg ze op de juiste plek. Bij Thorowgood en Kent & Masters zit het voorste gat net achter de knop van de zadelboom.
Zorg dat de rand van het ijzer mooi parallel loopt met de zadelrand, zonder uitstekende delen.
Steek de schroeven met de hand een beetje vast, zonder direct aan te draaien. Zo voorkom je scheefstand en kun je nog bijstellen. Gebruik bij voorkeur de meegeleverde schroeven, die passen qua lengte en diameter.
Specifieke maatvoering: de meeste kopijzers hebben een gatpatroon van 25-30 mm tussen de schroeven. Controleer of de gaten overeenkomen met je zadel. Een afwijking van 1-2 mm is acceptabel, meer niet. Draai de schroeven in een sterpatroon aan: begin in het midden, dan de buitenste gaten.
Gebruik een momentsleutel op 4-6 Nm, of draai met de hand tot je weerstand voelt.
Te strak geeft druk, te los laat los. Veelgemaakte fout: schroeven kruislings aandraaien.
Dat trekt de kopijzer scheef en geeft drukplekken. Volg altijd het sterpatroon voor een gelijke verdeling.
Stap 4: Afstellen en controleren
Leg het zadel terug op je paard of op een pasvormmodel. Kijk of de kopijzers gelijkliggen en geen scherpe randen hebben.
Voel met je vingers langs de rand, zonder te haasten. Loop de zadelboom na op spanning.
Bij Thorowgood en Kent & Masters mag de boom licht meeveren, maar niet kraken. Leer bovendien een gebroken zadelboom herkennen bij de aanschaf. Voel ook langs de singelstoten en de zweetbladen, daar zitten vaak drukpunten. Gebruik een zadelpasvorm of vraag iemand om te kijken terwijl je paard staat. Een kleine correctie van 2-3 mm kan al veel schelen.
Doe dit rustig, zonder je paard te storen. Veelgemaakte fout: alleen visueel controleren.
Voel altijd met je handen en kijk onder de zadeldekken. Let ook op de vulling; leer hier slijtage van de kussens herkennen. Een scheef kopijzer geeft na een uur rijden al een plek.
Stap 5: Onderhoud en nazorg
Maak de nieuwe kopijzers schoon met een droge doek en breng een dun laagje boenwas aan op het leer. Dit beschermt tegen vocht en vuil.
Doe dit elke paar weken, zeker als je veel buiten rijdt. Check na drie ritten de schroeven opnieuw.
Ze kunnen licht loslopen door het bewegen. Draai ze indien nodig een kwartslag verder aan, zonder te forceren. Veelgemaakte fout: vergeten te smeren.
Een druppel smeermiddel op de schroefdraad voorkomt vastroesten, vooral in de winter. Gebruik een milde olie, geen agressieve vetten. Hou rekening met kosten: nieuwe kopijzers €25-€50, gereedschap eenmalig €15-€30. Een afspraak bij de zadelsmaker kost al snel €60-€100, dus je bespaart flink.
Verificatie-checklist
Gebruik deze lijst om zeker te weten dat alles goed zit. Vink elk punt af, dan weet je dat je klaar bent.
- De kopijzers liggen symmetrisch en parallel aan de zadelrand
- Alle schroeven zijn vastgedraaid op 4-6 Nm, zonder beschadiging
- Geen scherpe randen of uitstekende delen die de huid kunnen raken
- Zadelboom voelt stabiel, geen kraken of doorbuigen
- Na drie ritten: schroeven gecontroleerd en bijgedraaid waar nodig
- Onderhoud uitgevoerd: schoon en licht ingevet
Als je alle punten kunt afvinken, is je zadel klaar voor dressuur of buitenritten. Berg je spullen daarna netjes op in een van de beste zadelkasten voor twee zadels. Je paard voelt het verschil en jij rijdt met meer vertrouwen. Bij twijfel over de zadelboom of pasvorm, schakel altijd een professional in.