Hoe meet je de juiste boommaat van een zadel zelf op?
Een zadel dat niet past, is een ramp voor je paard en je rijcomfort. Je paard loopt ongemakkelijk, je zit scheef en je krijgt blessures.
De boommaat is de basis van die pasvorm. Zonder de juiste maat kun je nog zo’n mooi zadel kopen, het werkt gewoon niet. Je kunt dit heel makkelijk zelf meten, zonder dure afspraken. In deze handleiding leer je precies hoe je dat doet, stap voor stap, met spullen die je waarschijnlijk al in huis hebt.
Wat je nodig hebt voordat je begint
Je hebt niet veel nodig, maar wel de juiste dingen. Een meetlint is het belangrijkste. Gebruik een flexibel kleermakerslint, niet een stijf bouwlint.
Een pen en papier om alles op te schrijven, of je telefoon om notities te maken.
Een rechte, harde ondergrond is essentieel. Je paard moet ontspannen naast je staan, dus een rustige stal of bak is perfect.
Zorg dat je paard schoon is, zonder zadeldek of hoofdstel. Je paard moet recht en vierkant staan. Dat betekent alle vier de benen recht onder het lijf, niet voorover of achterover geleund.
Als je paard onrustig is, vraag dan iemand om te helpen. Je hebt ongeveer 15 tot 20 minuten nodig voor de hele meting.
Het is het beste om dit te doen voordat je paard gevoerd wordt, want een volle buik kan de vorm van de rug veranderen. Trek makkelijke kleding aan, je moet kunnen bukken en strekken.
Stap 1: De juiste plek vinden op de rug
De boommaat hangt af van de plek waar je zadel rust. Die plek zit net achter de schouders, ter hoogte van de 13e tot 16e rib.
Dit is het gebied waar de rug het sterkst is en de minste beweging heeft.
Je paard kan hier gevoelig zijn, dus wees voorzichtig. Dit is de plek waar je zadel straks moet liggen, dus hier moet je meten. Om de plek te vinden, sta je naast je paard, bij de schouder.
Voel met je hand naar achteren langs de ribben. Net waar de ribben ophouden, begint de holte van de rug.
Dit is je startpunt. Zet een klein potloodstreepje op de vacht (of onthoud het punt heel goed). Dit is de voorrand van je zadel. De achterrand ligt ongeveer 5 cm voor de laatste rib.
Tip: Gebruik bij een donker paard een stukje krijt of een wascoostift. Bij een licht paard kun je een klein beetje talkpoeder gebruiken. Zo blijft het punt zichtbaar zonder je paard te irriteren.
Bij een gemiddeld paard is dit ongeveer 45 cm vanaf de schoft.
Veel ruiters maken de fout dat ze te ver naar achteren meten. Ze meten bij de heup, waar de rug al smaller wordt. Dan meet je een te kleine maat en krijg je een zadel dat te smal is en op de schoft drukt.
Houd je meetpunt dus echt net achter de schouder. Controleer even of je paard niet bol of hol staat. Een paard dat bol staat, lijkt smaller, maar dat is tijdelijk.
Stap 2: De breedte meten
Deze stap bepaalt de breedte van de boom. Je meet de breedte van de rug op de plek waar je zadel komt te liggen. Zet het meetlint om de rug, net achter de schouders, ter hoogte van je potloodstreepje.
Trek het lint strak, maar niet te hard. Je moet er net één vinger tussen kunnen steken. Noteer deze maat.
Bij een gemiddeld rijpaard (bijvoorbeeld een KWPN-er) is dit vaak tussen de 28 en 34 cm. Een smaller paard (bijvoorbeeld een Arabier) kan 24 cm zijn, een groot warmbloed kan 36 cm zijn.
Deze breedte is de maat van de boom in de voorboog. De meeste zadels hebben een standaardbreedte in de achterboog, maar de voorboog is cruciaal. Je meet drie keer: op het smalste punt (net achter de schouder), op het breedste punt (midden van de rug) en vlak voor de heup (ca.
- Meet 1: Net achter de schouder (smalste punt).
- Meet 2: Midden van de rug (breedste punt).
- Meet 3: Vlak voor de heup.
5 cm voor de laatste rib). Neem het gemiddelde, maar het smalste punt is leidend.
Schrijf alle drie de maten op. Veel ruiters trekken het lint te strak, waardoor de rug smaller lijkt. Dat leidt tot een te smal zadel. Een te smal zadel knelt de spieren af en zorgt voor drukpunten op de schoft, wat een negatieve invloed op de rugspieren kan hebben.
Trek het lint dus strak genoeg, maar laat het niet insnijden. Als je twijfelt, meet je liever een maatje groter. Een te brede boom kun je vaak nog opvullen, een te smalle is niet te repareren.
Stap 3: De lengte van de rug bepalen
Nu bepaal je hoe lang je zadel mag zijn. De boommaat bepaalt de lengte, maar je moet weten hoe lang de rug is om de juiste maat te kiezen. Je paard heeft een bepaalde hoeveelheid ruimte nodig voor de ribben en de beweging van de schouder.
Een te lang zadel belemmerd de schouder en drukt op de nierstreek.
Een te kort zadel geeft te veel druk op een klein stukje rug. Meet vanaf de schoft (het hoogste punt van de schouder) tot aan de plek net voor de heup (ongeveer 5 cm voor de laatste rib).
Bij een gemiddeld rijpaard is dit ongeveer 50 tot 55 cm. Bij een pony (maat 125 cm) is dit 35 tot 40 cm. Bij een groot warmbloed (maat 175 cm) kan dit oplopen tot 60 cm.
De boomlengte moet hierbij passen. Een maat S past bij een ruglengte van 45-50 cm, maat M bij 50-55 cm en maat L bij 55-60 cm.
De fout die je moet vermijden is dat je zadel te ver naar achteren komt. De achterkant van het zadel mag nooit over de heup uitsteken. Dat belemmert de achterhand en zorgt voor kreupelheid. Houd bij je meting dus echt rekening met de plek net voor de heup. Dit is de maximale lengte.
Stap 4: De schoft en de schouders controleren
De boommaat is niet alleen een getal, het hangt ook af van de vorm van je paard. De schoft is een kwetsbare plek.
De zadelboom moet hier voldoende ruimte geven. Meet de hoogte en de schuinte van de schoft.
Ga naast je paard staan en voel de schoft. Is hij scherp of afgerond? Bij een scherpe schoft (bijv. bij een Tinker) heb je een zadel nodig met een brede, diepe schoftuitsparing.
Bij een afgeronde schoft (bijv. bij een Fries) kan de uitsparing smaller zijn. Meet ook de schouderbreedte.
Zet je handen op de schouders van je paard. Voel hoe ver ze naar voren en opzij bewegen. Bij een paard met brede schouders (bijv. een Oldenburg) moet de boom in de voorboog smal genoeg zijn om niet te drukken, maar de schouderuitsparing moet ruim zijn. De schouderuitsparing in het zadel moet minimaal 10 cm hoog zijn om voldoende bewegingsvrijheid te geven.
Een veelgemaakte fout is het negeren van de schouderstand. Een paard kan een voorwaartse of achterwaartse schouderstand hebben.
Bij een voorwaartse stand (paard staat schuin naar voren) moet de zadelboom aan de voorkant iets smaller zijn. Bij een achterwaartse stand (paard staat rechter) kan de boom iets breder zijn. Pas hier de keuze van het zadel op aan. Zadels van merken als Prestige, CWD of Butet hebben vaak verschillende modellen voor schouderstanden.
Stap 5: De meetgegevens vertalen naar een zadelmaat
Je hebt nu drie belangrijke getallen: de breedte van de rug (in cm), de lengte van de rug (in cm) en de vorm van de schoft.
De meeste zadels hebben een maatcode, bijvoorbeeld 1, 2, 3, 4 of S, M, L, XL. Elke fabrikant heeft een eigen maattabel. Bij een merk als Prestige is maat 1 vaak voor een smal paard met een korte rug (bijv. 28 cm breed, 48 cm lang).
Maat 4 is voor een breed paard met een lange rug (bijv. 36 cm breed, 58 cm lang).
Vergelijk je meetgegevens met de maattabel van het merk zadel dat je wilt kopen.
Bij Dressuurstal De Haar of online zadelpassen vind je deze tabellen. Zit je tussen twee maten in? Kies dan voor de maat die het beste past bij de breedte.
De lengte is vaak nog wel te corrigeren met het verstellen van de singels, maar de breedte is vast. Een boommaat die te klein is, kun je niet oprekken.
Verwar de boommaat niet met de maat van het zadeldek. Een zadeldek kan kleiner zijn dan de boom. Controleer altijd of het zadeldek past bij de boommaat.
Een maat S zadeldek past op een maat 1-2 boom, een maat M op een maat 3-4 boom.
Koop je een zadelpakket, let dan op deze combinatie. Een goed passend dekje zorgt voor extra stabiliteit.
Stap 6: De verificatie-checklist
Voordat je een zadel koopt, controleer je alles nog een keer. Dit is je checklist om zeker te zijn van je zaak.
- Meetpunten: Zijn je meetpunten (schouder, middenrug, heup) correct bepaald?
- Breedte: Is de gemeten breedte (28-36 cm) overeenkomstig de boommaat?
- Lengte: Is de ruglengte (45-60 cm) geschikt voor de boomlengte?
- Schoft: Is er voldoende ruimte voor de schoft (minimaal 2-3 cm vrije ruimte)?
- Schouder: Is de schouderuitsparing hoog genoeg (minimaal 10 cm)?
- Stelling: Is rekening gehouden met de schouderstand van je paard?
- Merk: Heeft de fabrikant een maattabel die bij je getallen past?
Gebruik deze lijst om fouten te voorkomen. Je kunt deze lijst ook gebruiken als je een zadel gaat passen bij een zadelpasservice. Als je alle punten kunt afvinken, is de kans groot dat je de juiste boommaat hebt gevonden. De volgende stap is het daadwerkelijk passen van het zadel.
Doe dit altijd met een ervaren persoon of een professionele zadelpasser. Controleer hierbij ook op slijtage van de wolgevulde kussens en test het zadel op de grond voor de zithouding. Zit je recht?
Ligt het zadel stabiel? Onthoud dat een zadel na verloop van tijd nog wat kan veranderen, waardoor een zadelmaker de vulling ter plekke moet bijwerken.
De rug van een paard kan veranderen door training, voeding of gewichtsschommelingen. Hermeet je paard elk jaar. Zadels van topmerken als CWD, Butet of Prestige zijn een investering van €2.500 tot €5.000, dus je wilt zeker weten dat ze perfect passen. Door zelf te meten, ben je al een stap verder en kun je met kennis een zadelpasservice inschakelen.