Hoe herken je een worminfectie: het belang van mestonderzoek

Een paard dat wat minder eet, wat afvalt of gewoon niet die energie heeft die je van hem gewend bent? Het kan van alles zijn, maar wormen zijn vaak de boosdoener.

Je ziet ze niet zitten, maar ze kunnen voor flink wat overlast zorgen. Het is dus superbelangrijk om dit goed in de gaten te houden. Maar hoe weet je nu zeker of het wormen zijn? Juist, door mestonderzoek.

Geen gedoe, maar gewoon even checken. In deze handleiding leg ik je stap voor stap uit hoe je dat doet, zodat je weet wat je moet doen en vooral waarom het zo handig is.

Wat je nodig hebt: je mestonderzoek-kit

Oké, je bent er klaar voor. Je hoeft niet naar de dierenarts voor een ingewikkelde operatie, maar je hebt wel een paar dingen nodig.

• Een mestonderzoek setje. Deze koop je bij de dierenarts of online bij dierenspeciaalzaken. Ze zijn er in verschillende soorten, maar een basissetje kost ongeveer €10 tot €15. Zo’n setje bevat meestal een buisje met vloeistof en een roerstaafje.
• Een schone, plastic pot. Geen oude jam-pot, maar een schoon potje dat je speciaal hiervoor bewaart. Een klein glazen potje werkt ook prima, zolang het maar goed schoon is.
• Handschoenen. Doe dit niet met je blote handen, je wilt niet weten wat er allemaal in die mest zit. Wegwerphandschoenen zijn ideaal.
• Een lepel of spatel. Om de mest te mengen. Gebruik hiervoor niet je paardenspatel, maar iets dat je daarna weg kunt gooien of heel goed kunt schoonmaken.
• Eventueel een verstuiver met water. Handig om de mest mee los te maken, maar het hoeft niet per se.

Je kunt dit namelijk makkelijk zelf thuis doen. Wat moet je in huis hebben? Zorg dat je alles bij elkaar hebt voordat je begint. Je wilt niet halverwege merken dat je nog iets moet zoeken, met een potje mest in je handen.

Stap 1: De juiste mest monsteren

Het is belangrijk dat je verse mest gebruikt. Van een paard dat net heeft gepoept.

Wacht niet te lang, want wormeieren kunnen uitkomen en de uitslag is dan niet meer betrouwbaar.

1. Zoek de juiste mest: Haal de mest direct uit de anus van het paard of van de vers gestrooide mest in de stal. Geen mest van de wei, tenzij je paard net op de wei heeft gestaan en je direct monsters neemt. Kies voor mest die er vers uitziet: vochtig en nog warm.
2. Verzamel genoeg: Je hebt ongeveer 20-30 gram nodig. Dat is ongeveer een hoeveelheid ter grootte van een pingpongbal. Stop dit in je schone potje.
3. Meerdere monsters: Als je een paard hebt dat regelmatig op de wei loopt, is het slim om monsters te nemen van drie tot vijf paarden apart. Doe je dit voor één paard? Dan volstaat één monster.
4. Bewaren: Als je de mest niet direct kunt onderzoeken, kun je het beste de pot in de koelkast bewaren. Doe dit wel binnen 24 uur. Vriezen is ook een optie, maar dat kan de eieren beschadigen, dus liever niet.

Hoe pak je het aan? Een veelgemaakte fout is het nemen van mest die al een tijdje buiten heeft gelegen. Dit is niet representatief.

Bacteriën en eieren zijn al aan het veranderen. Dus, vers is het toverwoord.

Stap 2: De monsterbereiding

Oké, je hebt je verse mest. Nu gaan we aan de slag. Dit is het moment om je handschoenen aan te trekken.

1. Vloeistof toevoegen: Open het buisje uit je setje. Giet de vloeistof (meestal een zoutoplossing) in een schoon potje of bekertje. De vloeistof is meestal genoeg voor één monster.
2. Mengen: Doe een flinke hoeveelheid mest (ongeveer 10 gram) bij de vloeistof. Roer dit goed met je lepel of spatel. Je wilt dat de eieren loskomen en zich verspreiden in de vloeistof. Roer ongeveer 1 minuut tot het mengsel homogeen is.
3. Zeef het mengsel: Giet het mengsel door een zeefje of een stukje gaas (soms zit dit bij de set). Dit verwijdert grove delen en zorgt ervoor dat het monster egaal is. Laat dit even een minuutje staan, zodat de zwaardere delen kunnen zakken.
4. Opvangen: Schep met een lepel of pipet (als die erbij zit) het bovenste deel van de vloeistof op. Je hebt nu ongeveer 5-10 ml nodig. Giet dit in het buisje dat bij de set hoort of in een kleine maatbeker.

Het is niet smerig, maar wel verstandig. We gaan de mest mengen met de vloeistof uit je setje.

Veelgemaakte fout: te weinig roeren. Als je niet goed roert, blijven de eieren in de mest zitten en krijg je een vals negatieve uitslag. Dus, even flink mengen!

Stap 3: De uitslag aflezen

Als je de vloeistof in het buisje hebt gedaan, laat je dit ongeveer 5 tot 10 minuten staan. De eieren die zwaarder zijn dan de vloeistof zakken naar de bodem.

De lichtere drijven boven. De meeste setjes hebben een schaalverdeling op het buisje. Een veelgemaakte fout is het verwarren van luchtbelletjes met eieren.

1. Controleer de bodem: Kijk na 10 minuten naar de bodem van het buisje. Als je wormeieren ziet, zie je kleine, ovale vormpjes. Hoe meer je er ziet, hoe hoger de besmetting.
2. Gebruik een loep: Sommige setjes hebben een loepje of een speciale lens. Dit helpt om de eieren goed te tellen. De eieren zijn vaak maar 0,05 tot 0,1 mm groot.
3. Wat betekent de uitslag? Als je meer dan 200 eieren per gram mest vindt, is er sprake van een infectie. Dit is een indicatie om te ontwormen. Minder dan 200? Dan is het meestal niet nodig.

Luchtbelletjes zijn vaak perfect rond en bewegen anders dan eieren. Als je twijfelt, kun je een monster opsturen naar een lab.

Dat kost ongeveer €20 tot €30, maar je krijgt een heel nauwkeurige uitslag.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Er zijn een paar dingen die vaak misgaan bij mestonderzoek. Laten ze even op een rijtje zetten, zodat jij ze niet maakt. Net als bij een magnesiumtekort via het bloedonderzoek, zorgt een juiste methode ervoor dat je monster betrouwbaar is en je de juiste beslissing neemt voor je paard.

• Te oude mest: Zoals al gezegd: mest ouder dan 24 uur is niet betrouwbaar. De eieren zijn uitgekomen of verdwenen.
• Verschillende paarden door elkaar: Als je monsters van meerdere paarden mixt, weet je niet meer wie besmet is. Houd ze apart.
• Te weinig monster: Een te klein monster (minder dan 10 gram) geeft geen goed beeld. Neem altijd voldoende.
• Vergeet de datum: Noteer altijd de datum van de mestmonstering. Dit helpt bij het bijhouden van de ontwormkalender.
• Niet ontwormen op basis van vermoeden: Je paard heeft last van diarree of is wat lusteloos? Controleer eerst de mest voordat je zomaar ontwormt. Overbodig ontwormen leidt tot resistentie.

Verificatie-checklist

Voordat je begint, loop je even deze checklist na. Dan weet je zeker dat je alles goed doet.

• Heb je verse mest? (maximaal 24 uur oud)
• Is je potje schoon?
• Heb je handschoenen aan?
• Is je monster ongeveer 20-30 gram?
• Heb je de mest goed gemengd met de vloeistof (minimaal 1 minuut)?
• Heb je het mengsel laten staan (5-10 minuten)?
• Heb je de uitslag goed afgelezen?
• Weet je wat je met de uitslag moet doen?

Als je alles kunt afvinken, ben je klaar om een goede beslissing te nemen voor je paard, net zoals bij het verwijderen van horzelitjes.

Mocht je na het onderzoek toch twijfelen, neem dan contact op met je dierenarts of een paardenkliniek. Zij kunnen je helpen met de interpretatie, bijvoorbeeld bij het behandelen van een bloeduitstorting, en je adviseren over de beste aanpak. Succes!