Hoe herken je een tekort aan koper en zink bij je paard

Stap 1: Verzamel je spullen en check de basis

Voordat je met een vergrootglas op je paard springt, zorg je dat je de juiste spullen bij de hand hebt. Je hoeft geen dierenarts te bellen voor deze check; het is een inspectie die je zelf kunt doen.

Wat heb je nodig: Een emmer met lauw water, een zachte borstel (bijvoorbeeld een Body Brush van Chris Holland), een goed licht (zowel zonlicht als een zaklamp), en een notitieboekje om je observaties bij te houden.

1. Check de vachtglans (2 minuten): Wrijf met je hand over de schoft en de flanken. Voelt het aan als schuurpapier? Is de kleur vaal, alsof er een laagje stof over zit? Bij een tekort aan koper en zink verliest de vacht zijn natuurlijke olie en glans. Bij donkere paarden (bruin of zwart) zie je dit snel: de kleur wordt vaal en soms roodachtig.
2. Let op de pigmentverandering (1 minuut): Kijk naar de neus, de lippen en de ogen. Bij een ernstig kopergebrek verliest het paard pigment. Een zwarte neus kan bruin worden, een bruine neus kan vlekkerig worden. Dit is een klassiek teken, vooral bij jonge paarden of veulens.
3. Voel aan de manen en staart (2 minuten): Pak een pluk manen vast. Breekt het haar direct af of voelt het broos aan? Dit is een hardnekkig symptoom van zinkgebrek. De staartpunten kunnen ook kaal worden of afbreken.

Een tekort herken je vaak aan de buitenkant, als je weet waar je moet kijken.

Veelgemaakte fout: Niet direct na het uitmesten controleren. Stof en vuil kunnen de huid tijdelijk dof maken. Doe deze check altijd op een schoon paard, het liefst na een wasbeurt.

Stap 2: Analyseer het dieet (voer en bodem)

Een tekort zit 'm bijna altijd in de voeding. Het gras in de wei of het hooi dat je kooit, bevat mineralen, maar lang niet altijd genoeg voor een sportpaard of fokmerrie.

4. Check je krachtvoer (5 minuten): Pak de zak erbij. Wat is het merk? Gebruik je Pavo, HorseTech, of Dubbers? Kijk op de etiketten. Staat er een duidelijke vermelding van sporenelementen? Veel basisbrokken (zoals Pavo BasicCare) zijn prima, maar hebben vaak een lagere dosering dan een sportbrok (zoals Pavo SportComplete). Een sportpaard heeft simpelweg meer nodig.
5. Reken het rantsoen na (10 minuten): Weeg je krachtvoer. Geef jij je paard 1 kilo of 2 kilo per dag? Veel ruiters denken genoeg te geven, maar zitten eigenlijk te laag. Een paard van 600 kg dat 5 uur per week sport heeft al snel 1,5 tot 2 kg aanvullend voer nodig om aan de behoefte te voldoen. Zit je daaronder? Dan is een tekort waarschijnlijk.
6. Overweeg de bodem (lange termijn): Woon je in een gebied met zandgrond of kleigrond? Zandgrond is vaak arm aan koper en zink. Kleigrond zit boordevol ijzer. IJzer blokkeert de opname van koper. Als je paard op de wei staat, kan het al een tekort opbouwen, ook al eet het genoeg gras.

Bovendien belemmeren andere mineralen de opname. Te veel calcium of ijzer in de bodem zorgt ervoor dat koper en zink niet worden opgenomen.

Specifieke tip: Kijk naar de calcium-fosfor verhouding. Als je paard veel luzerne (calciumrijk) eet, kan dat de opname van koper verstoren. Naast mineralen kunnen ook supplementen voor een nerveus paard een belangrijke rol spelen in de algehele balans. Een aanvulling met een chelaat (een gebonden vorm) van koper is dan essentieel.

Stap 3: De visuele inspectie van de hoef

De hoef is een venster op de gezondheid van je paard. Een tekort aan zink en koper raakt de hoefkwaliteit direct.

Zink is cruciaal voor de aanmaak van keratine (het materiaal waar hoef van gemaakt is). Zonder voldoende zink brokkelt de hoef af. Veelgemaakte fout: Denken dat het aan het weer ligt. Ja, droogte maakt hoef harder, maar als je paard binnen staat en goed gevoed wordt, blijft de hoef soepel. Blijft het bros? Dan is het tijd voor suppletie.

6. Check de hoefwand (3 minuten per hoef): Kijk naar de zool en de wand. Zie je horizontale lijntjes die uitsteken, de zogenaamde 'scheuren in de lengte'? Dat is een teken van groei-stagnatie. De hoef groeit niet meer stabiel.
7. Let op de witte lijn (2 minuten): De witte lijn (de binnenste rand van de hoef) moet strak en wit zijn. Bij een zinktekort wordt deze vaak zacht, vlekkerig en scheurt makkelijk. Dit is een voedingsprobleem, geen hoefsmid-probleem.
8. Test de elasticiteit (1 minuut): Druk met je duim stevig tegen de hoefwand onder de kroonrand. Voelt het hard en onbuigzaam aan? Een gezonde hoef heeft een beetje veer. Een harde, brosse hoef wijst op mineralentekort.

Stap 4: Kiezen en doseren van de juiste aanvulling

Als de inspectie het vermoeden bevestigt, moet je iets doen. Simpelweg een multivitamine kopen bij de drogist werkt niet.

9. Kies voor gechelateerde mineralen (Prijs: €25 - €45 per kg): Koop een aanvulling waarop staat 'chelaat' of 'biotine'. Merken zoals Pavo Equestrian (Pavo Mineral+) of HorseTech (bijv. Hoef & Haar Balans) bieden koper en zink in organische vorm. Deze worden tot 4x beter opgenomen dan anorganische zouten.
10. Doseer volgens het gewicht (1 minuut rekenen): Een gemiddeld paard (600 kg) heeft per dag ongeveer 125 mg koper en 400 mg zink nodig bovenop het voer. Check het etiket van je aanvulling. Staat er 100 mg koper per schep? Dan moet je misschien een extra schep geven of een sterker product zoeken.
11. Geef het bij het krachtvoer (2 minuten per dag): Meng het supplement door het (vochtige) krachtvoer. Zorg dat het paard het niet uit de emmer kan eten voordat het de mineralen binnenkrijgt. Mengen met een emmer biks of muesli werkt het best.

Paarden hebben een specifieke verhouding nodig en de vorm van het mineraal is bepalend voor de opname. Timing: Geef het supplement direct voor het voeren. Wacht niet tot het paard het hooi op heeft, want dan eet hij de mineralen niet mee.

Stap 5: Monitor de voortgang en bijsturen

Je bent er niet met één dag. Een tekort opbouwen duurt maanden, het aanvullen ook.

12. Maak foto's (1x per week): Maak elke week een foto van de manen, de staart en de neus. Zet ze naast elkaar. Zo zie je of de glans terugkomt of dat de staartpunten minder afbreken.
13. Check de hoefgroei (elke 6 weken): Zet een streepje op de hoefwand bij de kroonrand. Na 6 weken meet je hoefsmid hoever de groei is. Normaal groeit er 0,5 tot 1 cm per maand. Bij een tekort is dit minder. Is het na 3 maanden nog steeds traag? Verhoog de dosering of wissel van merk.
14. Let op het gedrag (dagelijks): Een paard dat zich beter voelt, zal ook fitter zijn. Merk je dat je paard na 4-6 weken weer wat energie heeft en minder snel blessures heeft? Dan werkt het.

De hoef moet uitgroeien en de huid moet herstellen, zeker bij de verzorging van een eczeempaard. Wees geduldig, maar wel streng. Belangrijk: Raadpleeg een voedingsdeskundige of dierenarts als je paard na 3 maanden nog steeds klachten heeft. Soms zit het probleem dieper (bijvoorbeeld leverproblemen) en is aanvullen niet voldoende.

Verificatie-checklist

• Vacht: Is de vacht weer glanzend en voelt hij zacht aan?
• Manen & Staart: Breekt het haar niet meer af en groeien de manen weer normaal?
• Pigment: Is de neus en de huid rond de ogen weer egaal en donker?
• Hoef: Is de hoefwand soepel en groeit de witte lijn weer strak?
• Energie: Is je paard fitter en minder snel moe tijdens het werk?

Als je bovenstaande stappen volgt en je paard geeft de mineralen de tijd om hun werk te doen, dan heb je de grootste kans dat je paard weer de glans en kracht krijgt die bij een dressuurpaard of sportpaard hoort. Zo hoef je minder vaak kalkvlekken uit de vacht te verwijderen. En dat zonder onnodige dure behandelingen, maar met gezond verstand en de juiste supplementen.