Hoe gebruik je een westernpad onder een dressuurzadel: zin of onzin

Een westernpad onder je dressuurzadel. Je ziet het weleens voorbijkomen op het terrein, misschien bij die ene ruiter die van springen naar western is gegaan en alles nog een beetje mixt.

Of je hebt een prachtig, zacht westernpad liggen en vraagt je af: 'Kan ik dit gewoon gebruiken onder mijn dressuurzadel?

Scheelt me weer een hoop geld.' Het is een verleidelijke gedachte. Maar voordat je die zachte schapenvacht of dat kleurrijke kunststof pad onder je dure dressuurzadel legt, is het goed om even stil te staan. Want het antwoord op de vraag 'zin of onzin' is: het hangt er compleet vanaf hoe je het doet.

Doe je het verkeerd, dan riskeer je niet alleen je zadel, maar ook de rug van je paard. En dat wil je niet. Laten we het stap voor stap uitzoeken, zodat je precies weet wat je doet.

Wat heb je echt nodig?

Voordat je begint, moet je even checken of je wel echt een westernpad hebt. Dat klinkt logisch, maar er is een verschil tussen een pad en een schabrak.

Een echt westernpad is vaak dikker, heeft een typische vorm (ronder, met of zonder 'spine relief' - een uitsparing langs de wervelkolom) en is gemaakt van materialen als schapenwol, kunststof of gelooid leer. Een dressuurzadel is smal en heeft lange singelstoten. De combinatie is potentieel riskant.

• Je dressuurzadel: Zorg dat dit op zichzelf perfect past. Een westernpad is nooit een oplossing voor een zadel dat te breed is.
• Je westernpad: Check de dikte. Een standaard pad is ongeveer 1,5 cm dik. Een dikkere pad (bijvoorbeeld van merken als Professional's Choice of Absorbine) geeft meer drukverdeling, maar verhoogt ook de kans op wiebelen.
• Een goed passend hoofdstel: Zorg dat het bit goed ligt en de neusriem op de juiste plek zit.
• Je paard: Een paard met een gezonde rug. Geen open wonden, schuurplekken of extreme spierpijn.
• Optioneel maar aan te raden: Een vliegendekentje of een stukje fleece om eventuele oneffenheden op te vangen. Een pad met een 'spine relief' is een must als je paard gevoelig is voor druk op de wervels.

Dus, wat leg je klaar? De meeste ruiters die dit proberen, hebben een pad van merken als Weaver Leather of Fleeceworks in de kast liggen.

Deze zijn vaak van hoge kwaliteit, maar de vorm is niet gemaakt voor dressuur.

Stap 1: De inspectie van de rug

Dit is de allerbelangrijkste stap. Zonder een schone, gezonde rug kun je niet verder.

Pak een emmer met warm water en een zachte borstel. Was de rug van je paard grondig, ook de plekken waar het zadelnormaal niet komt.

Gebruik een milde paardenshampoo, bijvoorbeeld van NAF of Equerry. Daarna goed droogdeppen met een schone handdoek. Nu komt het: voelen.

Ga met je blote hand over de rug, net achter de schoft. Voel je bultjes, schuurplekken of is de huid erg warm? Dan moet je niet verder gaan. Wacht tot de huid helemaal rustig is.

Dit duurt vaak een paar dagen. Soms zie je na het scheren van de vacht nog oneffenheden.

Een dunne laag vaseline kan helpen om irritatie te voorkomen, maar het lost het onderliggende probleem niet op. De inspectie duurt ongeveer 5 minuten.

Doe dit altijd, ook als je denkt dat er niks aan de hand is. Een klein schuurplekje onder een pad wordt na een half uur rijden een open wond. En dat wil je echt vermijden.

Je paard verdient het beste. Denk aan de kwaliteit van de huid, net als je let op de kwaliteit van je paardenvoeding.

Het is de basis.

Stap 2: Het pad op de juiste manier leggen

Oké, je paard is schoon en zijn rug is in topconditie. Nu het echte werk.

Je westernpad heeft een bovenkant en een onderkant. Meestal zit er op de bovenkant een leuk design of merklabel. De onderkant is de kant die het paard raakt. Zorg dat de vacht glad ligt, zonder klitten.

1. Centreer het pad: De naad of het gat (spine relief) moet precies over de wervelkolom van je paard lopen. Je paard heeft 18 of 19 ribben; het pad moet tot ongeveer de laatste rib lopen, maar niet verder. Te ver naar achteren is een grote fout; dan drukt het pad op de kwetsbare lendenen.
2. Check de schoft: Het pad moet ruimte geven rondom de schoft. Er mag geen druk zitten op het hoogste punt van de rug. Als je paard een gevoelige schoft heeft, kun je een extra dun schapenvachtje gebruiken bovenop het westernpad, maar dat maakt de boel wel dikker.
3. Trek het glad: Zorg dat er geen kreukels of vouwen in zitten. Dit zorgt voor drukpunten. Gebruik je handen om het strak te trekken van voren naar achteren.

Leg het pad op de rug. Neem hier de tijd voor.

Een scheef liggend pad is een garantie voor problemen. Controleer of het pad niet te ver naar voren hangt en de schouders van je paard belemmert.

Je paard moet vrij kunnen bewegen.

Stap 3: Het zadel erop en vastmaken

Het zadel op een westernpad leggen is een kunst op zich. Je kunt het niet zomaar erop pleuren.

1. Eerst de voorste singel: Maak deze vast, maar niet te strak. Je moet er nog een vuist onder kunnen doen.
2. De achterste singel: Bij dressuurzadels heb je vaak een tweede singel of een beugelriem. Maak deze vast.
3. De singels aantrekken: Dit is het moment waarop het misgaat. Trek de singels aan tot ze goed vastzitten. Check of het pad niet omkruipt. Als je ziet dat het pad naar voren of achteren schuift, is het te klein of niet geschikt.
4. Check de ruimte: Zit het zadel stabiel? Wiebelt het? Als het zadel 'drijft' op het pad, heb je te veel padding of een te smal pad. Dit is onveilig. Je been verliest contact en je zadel kan omklappen.

Til het zadel op en leg het voorzichtig op het pad. Zorg dat het zadel op de juiste plek rust: de boom punten (de uiteinden van de boom) moeten ongeveer drie vingers achter de schouderspier van je paard zitten. Nu komt het spannen. Net zoals bij het trainen met een neckrope draait alles om subtiele hulpen; een veelgemaakte fout is dan ook het te strak aantrekken van de singels om wiebelen te voorkomen.

Dit knelt de ademhaling en zorgt voor spierkrampen. Als het wiebelt, moet je het pad verwijderen. Geen discussie mogelijk.

Stap 4: De ruiter erop en testen

Nu ga je er zelf op. Klim voorzichtig op je paard.

Voel je meteen een onstabiel gevoel? Of voelt het zadel te hoog aan?

Blijf staan bij de afstap. Voel aan je paard zijn rug. Zit het zadel nu goed? Ga stapten. Eerst in de longeerlijn of met iemand die je vasthoudt.

Voel of je paard soepel beweegt. Kijk of hij zijn staart normaal draagt.

Als hij zijn staart tussen de benen neemt of heel bol gaat staan, is er iets mis. Rijdt hij normaal? Ga dan over tot draf. Let op de galop.

Een westernpad kan ervoor zorgen dat je zadel wat verder naar voren schuift. Controleer na 10 minuten rijden alles opnieuw.

Zit het pad nog op z'n plek? Is de rug van je paard warm, maar niet oververhit?

Als het paard erg transpireert op de rug (meer dan normaal), is er te veel wrijving of druk. Stoppen en opnieuw bekijken. De prijs van een goed westernpad (rond de €80 - €150) is niet de moeite waard als je je paard ermee kwetst.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze oplost

Het gaat bijna altijd mis door onwetendheid, net zoals bij het verkeerd inzetten van hulpteugels bij het dressuurrijden. De grootste fout is het gebruiken van een te dik pad onder een zadel dat al goed past.

Je zadel rust normaal op de rug. Door een dik pad (zoals een zwaar schapenwollen pad) verhoog je de zithoogte en verander je de hoek van het zadel. Je zadel kan hierdoor naar voren of achteren kantelen.

De boom kan te hard drukken op de schoft of de longen. Een ander veelvoorkomend probleem is het gebruik van een pad zonder spine relief.

Als je een westernpad gebruikt met een volle vulling over de wervelkolom, dan druk je de ruggengraat van je paard. Pijnlijk en schadelijk.

Los dit op door te meten. Gebruik een zadelmeting. Als je twijfelt, schakel een professional in. Soms is een westernpad prima te gebruiken als je paard net een winterjas heeft gekregen en je zadel net te strak zit. Dan is het een tijdelijke oplossing.

Als vaste oplossing onder een dressuurzadel is het vaak onzin, zeker wanneer je werkt aan een onafhankelijke zit als dressuurruiter, tenzij je paard specifieke aanpassingen nodig heeft die alleen met een dik pad gecompenseerd kunnen worden. Overleg dan met een zadelmaker.

Conclusie: Zin of Onzin?

Als je een westernpad gebruikt om een te smal dressuurzadel te verbreden: ONZIN. Koop een passend zadel.

Als je een westernpad gebruikt omdat je paard net iets meer demping nodig heeft en je zadel verder perfect past: ZIN, MAAR MET VOORZORIG. Kies een pad met spine relief, zorg dat het niet te dik is (maximaal 2 cm) en check elke 10 minuten of alles op z'n plek blijft zitten. Als je een westernpad gebruikt om een kapotte boom of een slecht zadel te 'repareren': GROTE ONZIN.

Repareer het zadel of koop een nieuwe. Het draait allemaal om de balans en de pasvorm.

Je paard loopt het beste met een zadel dat als gegoten zit, zonder extra lagen ertussen die de boel onvoorspelbaar maken. Gebruik het pad dus alleen als je precies weet waarom je het doet en wat de risico's zijn. Je paard rug is je grootste bezit. Behandel hem zo.

Checklist voor de veiligheid

Voordat je de wei opgaat, loop je deze lijst even na. Duurt 2 minuten, scheelt een hoop ellende.

• Is de rug van mijn paard schoon, kale plek-vrij en niet gevoelig?
• Is het westernpad schoon en zit er geen zand of gruis in?
• Heeft het pad een uitsparing (spine relief) voor de wervelkolom?
• Ligt het pad gecentreerd en niet te ver naar achteren (niet over de lendenen)?
• Is het dressuurzadel stabiel op het pad (geen wiebelgevoel)?
• Zitten de singels strak genoeg, maar niet te strak (ruimte voor een vuist)?
• Heb ik de schouders van mijn paard gecontroleerd op bewegingsvrijheid?
• Heb ik 10 minuten gestapt en gedraafd en voelt alles goed?

Als je op alle vragen 'ja' kunt antwoorden, dan kun je voorzichtig beginnen. Blijf alert.

Jouw oordeel en gevoel zijn de beste instrumenten die je hebt.