De invloed van hartslagmeting op de trainingsintensiteit van eventingpaarden

Stel je voor: je staat in de startbox bij Luhmühlen. Je eventingpaard, een stoere Irish Sport Horse, pulseert nog rustig.

Maar zodra de startlichten uitgaan en je galoppeert het bos in, schiet zijn hartslag omhoog. Hoe hoog? En vooral: hoe snel herstelt hij na een zware cross? Zonder hartslagmeter loop je eigenlijk blind te varen.

Je traint op gevoel, maar dat gevoel kan je soms bedriegen. Een hartslagmeting is niet zweverig of ingewikkeld; het is de meest eerlijke feedback die je paard je kan geven over zijn conditie en belastbaarheid.

Een hartslagmeter (oftewel een cardiofrequentiemeter) meet de hartslag van je paard in slagen per minuut (bpm). Je hebt een borstband die het signaal opvangt en een ontvanger, meestal een app op je telefoon of een losse GPS-horloge die je aan je zadel hangt. De magie zit hem in de data: je ziet niet alleen hoe hard je paard werkt, maar ook hoe efficiënt zijn hart functioneert en hoe snel hij herstelt.

Waarom je paard niet tegen je kan praten, maar zijn hart dat wel doet

Je paard kan niet zeggen: "Hey, deze oefening is te zwaar voor me vandaag." Hij zal altijd zijn best doen, tot hij echt niet meer kan. Hartslagmeting geeft je een kijkje in zijn binnenste.

Zo weet je precies op welke intensiteit je traint en of hij de training echt aankan.

Dit voorkomt overbelasting en blessures, die vaak ontstaan door te intensieve training op een te lage basisconditie. Met een hartslagmeter kun je je training enorm verfijnen. In plaats van "galoppen voor 10 minuten" kun je zeggen: "galoppen in de zone van 120-140 bpm." Je weet dan zeker dat je paard op het juiste anaerobe of aerobe niveau traint.

Dit is essentieel bij het opbouwen van uithoudingsvermogen voor de cross. Je ziet direct of je paard sterker wordt, of dat je hem juist rustiger moet houden.

Je meet drie cruciale waarden: de rusthartslag, de hartslag tijdens inspanning en het herstel. Een gezond paard heeft een rusthartslag tussen de 28 en 40 slagen per minuut. Tijdens de cross kan dit oplopen tot 220 bpm of meer. De magie zit in het herstel: hoe sneller het hart na een zware inspanning terugzakt naar een lage waarde, hoe fitter je paard is.

De kern: hoe je de data gebruikt in je training

Het begint allemaal met het meten van je Startwaarde. Dit is de hartslag vlak voordat je begint met rijden.

Is deze hoger dan normaal (bijvoorbeeld 50 bpm in plaats van 35 bpm)? Dan is je paard misschien ziek, gespannen of nog niet hersteld van de vorige training. Dit is een direct signaal om de training aan te passen of zelfs een rustdag in te plannen. Je traint op basis van zones.

De basisconditie bouw je op in de aerobe zone, ongeveer 60-75% van de maximale hartslag. Voor een volwassen eventingpaard is dat vaak tussen de 120 en 150 bpm.

Hierin train je het uithoudingsvermogen. Als je paard hier moeiteloos een halfuur in kan werken, kun je de intensiteit opvoeren.

Je gebruikt de meter dus als een stuur om te zien of je paard de training aankan of dat je hem te zwaar belast. De hersteltijd is je belangrijkste indicator voor fitheid. Stop na een zware cross of springoefening en kijk direct op je scherm.

De eerste minuut mag de hartslag met minimaal 30 slagen zakken. Zakt hij minder? Dan is je paard nog niet topfit.

Na 10 minuten moet hij weer onder de 60 bpm zijn. Als dit lukt, weet je dat hij klaar is voor een hoger niveau. Dit is veel nauwkeuriger dan alleen kijken naar hoe hij eruitziet na de training.

Prijzen en opties: van budget tot professional

Je hebt niet meteen het duurste systeem nodig. Er zijn prima starters sets te koop.

Een merk dat veel ruiters gebruiken is Equisense. Hun basisontvanger en borstband, de Equisense Motion, kost ongeveer €149 tot €169.

Dit is een degelijke optie die via Bluetooth werkt en een simpele app biedt. Perfect om te ontdekken of hartslagmeting iets voor je is. Wil je meer en werk je met een GPS-horloge?

Dan kom je al snel uit bij de geavanceerde systemen. De Equiclock (die vaak in combinatie met Garmin horloges wordt gebruikt) is een optie die veel eventingruiters waarderen. Een losse borstband voor deze systemen kost rond de €100. De combinatie met een Garmin Forerunner of Fenix horloge (tussen €250 en €600) geeft je naast hartslag ook GPS-locaties, snelheid en trainingsbelasting.

De allerhoogste klasse zijn systemen als de St4E (Stress, Training, Health, Performance) met hun geavanceerde borstband.

Deze band meet niet alleen hartslag, maar ook de variatie daartussen (HRV), wat een nog beter beeld geeft van de fitheid en stress. De set kost al snel €350 tot €450. Dit is voor de serieuze amazone of ruiter die tot op de gram nauwkeurig wil trainen, bijvoorbeeld wanneer je investeert in stalling op een meerdaags concours.

Praktische tips: zo begin je vandaag nog

Begin klein. Je hoeft niet meteen je volledige trainingsschema om te gooien.

Pak de eerste 10 minuten van je training om te meten. Rijd een simpele stap-oefening en kijk wat de hartslag doet.

Zorg dat je weet wat de rusthartslag van je paard is, door deze 's ochtends te meten als hij nog op stal staat. Zo bouw je een baseline op. Let op de omgeving.

Een paard dat schrikt van een loslopende hond of een flutterend zeil heeft een hoge hartslag door stress, niet door inspanning. De app laat zien dat hij hard werkt, maar jij weet dat hij gespannen is. Pas je training hierop aan: eerst de spanning eruit halen voordat je het werk opvoert. Gebruik de data om je paard te verbeteren en kijk eventueel naar supplementen voor extra uithoudingsvermogen om hem optimaal te ondersteunen.

Als je ziet dat je paard na 3 minuten galop al op 180 bpm zit, maar je hem nog steeds soepel ziet lopen, dan is dit een teken dat je hem rustiger aan moet opbouwen.

Je voorkomt hiermee dat je een paard overtraint. Een overtraind paard is maandenlang uit de running en dat wil je voorkomen, zeker als je ontspannen met je paard op wedstrijd wilt gaan.

Investeer in een goede borstband die goed past. Te strak geeft vals signalen, te los meet niet. Meet de borstomvang van je paard en volg de maattabel van de fabrikant.

Bij een paard van 1.65m is een maat M vaak goed, maar bij een kleine pony is een XS nodig.

Een verkeerde pasvorm levert frustrerende meetdata op. En tot slot: wees niet te streng voor je paard. Een hartslagmeter is een hulpmiddel, geen politieagent.

Soms zakt de hartslag minder snel omdat het warmer is dan normaal, of omdat je paard net een mestag heeft gehad. Kijk naar het totaalplaatje: hoe voelt je paard?

Hoe ziet hij eruit? De meter bevestigt jouw gevoel, hij vervangt het niet.

Zo blijf je een team.