De impact van een te lange toon op de pezen en gewrichten van het paard

Een te lange toon, dat is zo’n kreng waar je paard eigenlijk continu op loopt. Niet per se een bewuste keuze van jou, maar vaak een onhandigheidje in je houding of zit.

Je paard loopt dan constant in een soort van ‘laagtempo’ door, met de staart een beetje eronder en de nek te hoog of net te laag. Het gevolg?

Alles zit vast en de pezen en gewrichten krijgen klappen die ze echt niet nodig hebben. Even heel praktisch: je paard loopt te ‘tollen’ op de voorhand, met een holle rug. Dat is funest.

Wat is dat eigenlijk, een te lange toon?

Stel je voor dat je paard niet vanuit de achterhand naar voren beweegt, maar eigenlijk een beetje voorover valt. De teugel is de veiligheidsknop die hij gebruikt om zijn evenwicht te bewaren.

Dat is de te lange toon. Zijn hals is te ver naar voren gestrekt, de kaak is stijf en de schoft ligt laag. In plaats van dat de kracht vanuit de achterbenen via de rug naar de mond stroomt, blijft die energie hangen in de schouders en voorbenen.

Je paard loopt eigenlijk te duwen in plaats van te dragen. In de dressuur is dit een doodzonde, maar in de recreatieve ruitersport zie je het constant gebeuren.

Waarom dit je paard fysiek sloopt

De impact op het lichaam is enorm. Omdat de voorhand het zwaarste deel van het paard is, worden de pezen en gewrichten daar continu overbelast.

Er ontstaat een verkeerde spierspanning: de bovenlijnspieren (dorsale lijn) worden opgerekt en overbelast, terwijl de buikspieren (ventrale lijn) lui worden. Dit zorgt voor een disbalans die direct doorwerkt naar de gewrichten. Op de lange termijn is dit een garantie voor vroegtijdige slijtage. De gewrichten in de voorvoet (fesselgewricht, kogelgewricht) krijgen een enorme slagzij.

Het slijtageproces op lange termijn

De pezen, zoals de diepe en oppervlakkige buigpees, worden continu gerekt en belast zonder de juiste ondersteuning van de spieren. Dit leidt tot ontstekingen, peesletsel (slijtage die je soms pas na jaren ziet) en artrose.

Denk aan peesklachten die ontstaan zonder dat er direct een trauma is geweest.

Het is de optelsom van al die kilometers op een verkeerde toon.

Hoe herken je het bij jouw paard?

Gelukkig is het vaak goed te zien. Kijk naar de houding van je paard.

Loopt hij met een hoge hals en een holle rug? Zijn de bewegingen niet soepel, maar eerder staccato of trippelend?

Voelt je paard zwaar aan de teugel, alsof hij er continu tegenaan hangt? Een paard met een te lange toon zal vaak ook moeilijk de schouders vrij kunnen maken. In de dressuurlessen hoor je instructeurs vaak roepen: “Maak hem lichter!” of “Zet hem in de rug!”.

De signalen in de praktijk

Dat is precies het tegenovergestelde van wat er nu gebeurt. Let ook op gedragsveranderingen. Een paard dat pijn krijgt of ongemakkelijk wordt, kan korzelig reageren of plotseling zijn voer laten staan. Soms gaat hij met de staart slaan, of bijten op het bit.

Tijdens het longeren of op de volte merk je dat hij moeite heeft met het houden van de buiging.

De achterhand volgt niet actief mee. Je paard probeert eigenlijk zijn evenwicht te bewaren door zijn hoofd op een verkeerde plek te houden, wat vaak samenhangt met de belasting van de nekspieren. Dat is een vicieuze cirkel.

De oplossing: van teugel naar training

De oplossing zit ‘m niet in een nieuw bit of een strakkere teugel. Integendeel.

Je moet het paard leren om vanuit zichzelf te dragen. Dat begint bij het losmaken van de rug. Als je paard een te lange toon heeft, zit de rug vast. Je moet hem eerst leren om de rug te laten doorzakken en de buikspieren te gebruiken.

De juiste hulpmiddelen

Dit doe je door hem actief te laten stappen en draven, waarbij je de teugel geeft om de hals te laten strekken, maar wel de verbinding behoudt. Om het paard te helpen, kun je bepaalde trainingen en producten inzetten.

Denk aan het longeren met een koptuig of hoofdstel met neusriem die de kaak ontlast, maar wel de verbinding houdt.

Een goed bit (zoals een Myler bit of een Happy Tongue) kan helpen als het paard de mond hard maakt door de te lange toon. Ook het gebruik van een voortuigje bij het longeren kan helpen om het paard voorwaarts te laten gaan.

Producten en prijzen voor de juiste ondersteuning

Investeren in de juiste spullen is essentieel. Hieronder een paar opties die helpen bij het corrigeren van de toon en het ondersteunen van de gewrichten, specifiek voor de fanatieke ruiter of dressuuramazone:

• Bitwissel: Een goed bit dat de tong vrijlaat, zoals de Stübben Easy Control of Myler MB 02. Prijzen liggen tussen de €80 en €150. Een investering die de mondgezondheid verbetert.
• Longeersingel met koptuig: Een Kentucky Horsewear Longeersingel met bijpassend koptuig (bijv. Premier Equine) om de druk te verdelen. Compleet setje rond de €120 - €180.
• Ondersteuning van binnenuit: Pezen supplementen met Glucosamine en Chondroïtine, zoals PUUR Pezen & Gewrichten of Audevard Zylkene. Onmisbaar bij zware belasting. Prijzen per maandverpakking rond de €30 - €50.
• Therapie: Een osteopaat of fysiotherapeut voor het paard. Een sessie kost gemiddeld €80 - €120. Essentieel om de blokkades die door de verkeerde toon zijn ontstaan, op te lossen.

Praktische tips voor directe verbetering

Wil je meteen aan de slag? Zo pak je het aan:

1. Check je eigen zit: Zit je hol? Schuif je te ver naar voren? Ga eens op een stoel zitten en voel hoe je bekken recht staat. Je paard kopieert jouw houding.
2. Wissel af: Wissel stappen, draven en galoppen af. Vooral het stappen met een losse teugel (maar wel actief!) helpt de rug te ontspannen.
3. Gebruik de volte: Rijd kleinere cirkels (10-15 meter) om de binnenachterhand te activeren. Dit dwingt het paard om de voorhand te verlichten.
4. Let op de ademhaling: Adem zelf diep uit. Een gespannen ruiter zorgt voor een gespannen paard. Probeer ontspannen te blijven schouders.
5. Vraag hulp: Boek een proefles bij een instructeur die gespecialiseerd is in houding en zit. Zij zien dingen die jij zelf niet voelt.

Door consistent te trainen, de juiste materialen te gebruiken en een goede hoefverzorging voor buitenpaarden aan te houden, verdwijnt de te lange toon en kan je paard blessurevrij genieten van het werk!