De anatomie van het paardengebit: wolfskiesjes en haken verwijderen

Een paard dat moeilijk eet, met z’n hoofd slaat of een onverklaarbare vermagering toont, heeft vaak pijn aan z’n gebit.

Vooral dressuurpaarden, die veel druk op het bit ervaren, kunnen last krijgen van scherpe haakjes of overblijfselen van wolfskiesjes. Deze problemen zijn klein van formaat maar groot in impact.

Ze bepalen of je paard ontspannen loopt of continu protesteert. Regelmatig gebitscontrole is dus geen luxe, maar de basis van elke goede verzorging.

Wat zijn wolfskiesjes en haken precies?

Wolfskiesjes zijn overblijfselen van de allereerste kiezen van je paard. Ze zitten meestal bovenin, net achter de hoektand, en vallen vaak pas op bij de jaarlingleeftijd of later.

Soms blijven ze lang zitten en zorgen ze voor irritatie aan de wang of tong. Bij merries verdwijnen ze meestal vanzelf, maar bij hengsten of ruin kunnen ze hardnekkig blijven zitten. Scherpe haakjes ontstaan aan de buitenkant van de kiezen, vooral bij de bovenkaak.

Door de beweging van kauwen slijt het tandvlees niet gelijkmatig, waardoor er scherpe randjes ontstaan.

Deze haakjes kunnen wonden in de wang of tong veroorzaken. Bij dressuurpaarden verergeren deze problemen door het bit, dat constant druk uitoefent op diezelfde plekken.

Waarom deze problemen serieus nemen?

Een paard met scherpe randjes of wolfskiesjes eet minder graag en laat soms zelfs eten liggen.

Het gevolg is gewichtsverlies, terwijl het ruwvoer en krachtvoer van hoge kwaliteit is. Ook het rijden wordt minder ontspannen: het paard gooit z’n hoofd op, bijt op het bit of reageert fel bij de teugelhulpen.

Bij dressuurpaarden zie je vaak een onregelmatige galop of een stugge aanleuning. Bij fokmerries kunnen scherpe kiesranden het kauwen bemoeilijken, waardoor ze minder goed op condition komen. Bij jonge paarden kan een verwaarloosde wolfskies ontstekingen geven die het doorbreken van blijvende tanden belemmeren. Regelmatig inspecteren en bijsturen voorkomt deze problemen. Voorkomen is immers altijd goedkoper en prettiger dan genezen.

“Een scherp haakje voelt voor een paard net als een steentje in je schoen: klein maar ondragelijk.”

Hoe verloopt een behandeling bij de paardentandarts?

Een paardentandarts of dierenarts met paardenspecialisatie begint met een grondig onderzoek. Met een goede mondlamp en speciale spiegels worden alle delen van de mond bekeken.

Wolfskiesjes worden beoordeeld op grootte en stand. Haakjes worden gevoeld met de vinger of een meetinstrument. Tijdens het onderzoek wordt ook gekeken naar de stand van de tanden en de algemene mondgezondheid.

De behandeling gebeurt met een elektrische vijl (rotor). De tandarts vijlt de scherpe randjes voorzichtig glad en verwijderd de wolfskiesjes indien nodig.

Dit gebeurt onder lichte sedatie of zonder verdoving, afhankelijk van het paard en de mate van werk. De duur varieert van 20 minuten tot een uur, afhankelijk van de ernst. De kosten liggen meestal tussen €80 en €150 per behandeling, exclusief voorrijdkosten. Bij jonge paarden kan een wolfskies soms nog uitvallen; de tandarts bespreekt dan of afwachten verstandig is.

Bij volwassen paarden worden ze meestal direct verwijderd om irritatie te voorkomen. Na de behandeling krijg je advies over nazorg, zoals zacht voer de eerste dagen. Een goed bitkeuzeadvies hoort er vaak bij, zeker voor dressuurpaarden. Let daarnaast altijd op de algehele gezondheid, zoals bij een oogontsteking bij je paard.

Prijzen, praktijk en merken

De prijs hangt af van de regio, de ervaring van de tandarts en de ernst van het gebit.

Een standaard gebitscontrole met licht vijlen kost vaak €60 tot €90. Een uitgebreide behandeling met verwijderen van wolfskiesjes en flink wat haakjes zit al snel rond €120 tot €180. Voorrijdkosten kunnen €10 tot €30 extra zijn, afhankelijk van de afstand. Merken als EquiDental en PaardenTandarts.nl bieden speciale vijlen en spiegels voor professioneel gebruik.

Veel ruiters kiezen voor een gebitsverzekering via hun paardenverzekering, zoals die van Equipe of Nationale-Nederlanden, om de kosten te spreiden. Een jaarlijkse controle is vaak inbegrepen bij een voordelige polis, bijvoorbeeld voor €12 tot €20 per maand. Bij fokkerijen is een gebitsplan voor merries en hengsten een slimme investering.

• Standaard controle: €60–€90
• Uitgebreide behandeling: €120–€180
• Voorrijk: €10–€30
• Gebitsverzekering: €12–€20 per maand

Praktische tips voor verzorging en nazorg

Controleer zelf regelmatig de mond van je paard, bijvoorbeeld elke maand. Gebruik een goede mondlamp en vraag je paardentandarts om een keer mee te kijken hoe je dit veilig doet. Voel met een schone vinger aan de buitenkant van de kiezen: scherpe randjes horen er niet te zitten.

Bij twijfel bel je meteen de specialist. Na een behandeling geef je de eerste 3 tot 5 dagen zacht ruwvoer, zoals een hoogwaardige ruwvoermix om de kauwtijd te verlengen, of voordroog van een bekend merk.

Vermijd harde brokken of kuilgras met veel stengels. Controleer of het paard rustig kauwt en geen kwijl of bloedsporen laat zien.

Bij dressuurpaarden kan een ander bit of de overstap naar het Horseware Rambo Micklem hoofdstel helpen om druk te verminderen. Plan een jaarlijkse gebitscontrole in, liefst in het najaar na het wedstrijdseizoen. Bij jonge paarden van 2 tot 5 jaar is een halfjaarlijkse controle verstandig, omdat hun gebit snel verandert.

Zorg dat je paard rustig staat en gewend is aan de mondinspectie.

Bij fokmerries is een controle voor de dekking essentieel om kauwproblemen te voorkomen. Een goed gebit is de basis van elke goede rit. Met aandacht voor wolfskiesjes en haakjes voorkom je pijn en verbeter je de prestaties. Je paard zal je dankbaar zijn en jij ervaart meer plezier in de training. Regelmatig onderhoud is kleine moeite, groot resultaat.